naar de Voorpagina

Joeperoog

Bijvoeglijk woord
Moeawant

Vooraf

In het Plattegonisch heet een bijvoeglijk woord een moeawant; het geeft antwoord op de vraag: hoe?

In veel talen die het Plattegonisch en het Nederlands omringen, worden bijvoeglijke naamwoorden en bijwoorden op een bepaalde manier ingedeeld. Een bijvoeglijk naamwoord zegt iets over een zelfstandig naamwoord (een hoge → berg), een bijwoord zegt iets over (o.a.) een werkwoord (zij zingt ← hoog).

Het Plattegonisch deelt deze woorden anders in: enerzijds de hoe-woorden
(hoe is de berg? hoog. hoe zingt zij? hoog),
en anderzijds de bijwoorden in engere zin, die iets zeggen over de zin als geheel (zij zong gisteren/overal/soms/inderdaad…).

Bovendien kennen bijvoeglijke woorden de trappen van vergelijking (hoger, hoogst) en bijwoorden niet. (Zij zong vaak, vaker is hier de enige uitzondering).

In het kort:

moeawantdawant
bijvoeglijk woordbijwoord
zegt iets over het bijbehorende zelfstandig naamwoord of werkwoordzegt iets over de zin als geheel
kennen trappen van vergelijkinggeen vergelijking

Bijwoorden in engere zin worden behandeld onder Bijwoorden/Dawanti.

naar boven
eaudi

Plaats in de zin

Een moeawant staat voor het zelfstandig naamwoord waarop het betrekking heeft. Het krijgt geen uitgang.

los vanach velateen oud  volk
los vanach basaeen oude tafel

Zegt een bijvoeglijk woord iets over een werkwoord, dan kan het er voor of er achter staan.

te haho bemt, te bemt hahohij lachte vals
mai betto loque lau, mai betto lau loquewe moesten zacht praten

naar boven
eaudi

Vergrotende trap

De uitgang van de vergrotende trap is -us.

bem, bemus goed, beter
tuun, tuunusdun, dunner
erdi, erdiusweinig, minder

kribosus sla / kribosus ek: duurder dan

Na a, o, oe en u wordt de uitgang -hus.

zja, zjahusnatter
lariko, larikohusbreder
voroemoe, voroemoehuszichtbaarder
lau, lauhuszachter

Woorden die eindigen op een onbeklemtoonde -e verliezen die -e:

mikne, miknusvriendelijker
koesne, koesnusrustiger

ahop mooi is onregelmatig: ahobus mooier.

naar boven
eaudi

Overtreffende trap

De uitgang van de overtreffende trap is -moes.

bemmoesbest
dadamoesdichtstbij
larikomoesbreedst
laumoeszachtst
zjamoesnatst
miknemoesvriendelijkst
koesnemoesrustigst
voroemoemoesmeest zichtbaar
 
les maanmoes ganmoesde/het allerhoogste
les maanmoes monomoesde/het allereerste

naar boven
eaudi

Andere vergelijkingen

erdius jerm ek/sla   minder warm dan
tat jerm ek/sla   zo warm als
tat jerm ek/sla alba   zo warm mogelijk
wiil jerm   te warm

Opmerkingen

  • ats koef, ats zor   iets droogs, iets moeilijks
  • kolohus sla makkelijker dan is wat ouderwetser dan kolohus ek. Ek komt de laatste tijd meer in zwang. Handiger trouwens in een zin als: Ma lappe lis bemus sla siramar ek sla melar. Ik vind je beter als akteur dan als zanger.

naar boven
eaudi