naar de Voorpagina

Joeperoog

naar Batavia

In de 'voet'sporen van Van der Hoop

flight simulator

caution

Waarschuwing — Ben je zo'n serieuze Flightsimmer die niet tegen meligheid kan? Klik maar gauw weg!

Vliegverslag Nederland - Batavia en v.v., mei 2010 - maart 2011

naar boven

Vooraf

Na de mislukte poging om per FS98 en een Fokker F-VII van Nederland naar Batavia te vliegen, met aan boord Recht, Talma, Van Tekebeten en ik, gingen een aantal jaren voorbij.
Toen ik echter eenmaal gezegend was met een goeie, nieuwe, moderne computer waarop FS2004 probleemloos kan draaien, heb ik toch weer wat telefoontjes gepleegd. Mijn tweede piloot Recht, zeg maar Barend, zei natuurlijk meteen 'ja'.
Talma, van voren Jelle, wilde alleen mee als Barend mee ging èn als hij niet wederom als kaartleeskundige in het riet zou worden gestuurd, m.a.w. alleen mee voor de gezelligheid en/of als derde piloot, wat natuurlijk geen probleem is.
Van Tekebeten echter, boorwerktuigkundige, was door iets gebeten.
Toch wilde ik graag een vierde persoon mee; ik nam kontakt op met Michael Steinhof uit Holzminden, Niedersachsen, iemand die ik tijdens mijn omwegen had ontmoet, en met wie ik ooit naar IJsland gevlogen ben, toen Barend eens verexcuseerd was. Michael is een uitnemend radiocommunicatie-operateur, vandaar dat ik hem graag mee wilde, zij het dat hij een licht Akzent heeft.

De vlucht die ik in gedachten heb is de vlucht die Thomassen à Theussink van der Hoop maakte in 1925, samen met Van Weerden Poelman en Van den Broeke, boordwerktuigkundige. In die dagen moest de Uiver nog uitgevonden worden.

Om de vlucht zoveel mogelijk in sfeer te laten verlopen koos ik voor een historisch toestel en bestelde een bouwpakket van de Fokker F VII. Op in de ochtend van 29 mei 2010 kwam het pak aan en knutselde ik het in elkaar.

Zodoende werd het 30 mei 2010, en staat het toestel klaar op Joep's Gras om naar Drachten te vliegen, naar Jelle. Samen zullen we dan al testvliegend naar Rotterdam vliegen, Barend oppikken, en dan naar Paderborn voor Michael. En dan hebben we al een flink stuk van Van der Hoop's eerste etappe afgelegd.
Dan zijn alle vier koppen bij elkaar om de vluchtplannen gedetailleerd te bespreken. Als voorbeeld nemen we natuurlijk de vlucht van Van der Hoop, maar op minstens twee punten zal onze vlucht afwijken:

  • we zullen de etappes waarschijnlijk een flink stuk korter maken, want door praktische bezwaren kunnen wij niet de hele dag achter de knuppel zitten,
  • in tegenstelling tot wat Van der Hoop deed: wij gaan ook nog terug. Tuurlijk.

Onderweg bleek FS2004 (of misschien de Fokker-VII) niet goed te kunnen omgaan met UTC; het was juist deze tijd die het liet verspringen als we een andere tijdzone invlogen. Daarom hebben we afgezien van vermeldingen in UTC en zijn alle tijden in plaatselijke tijd (LT, local time) vermeld.

Overzicht Vlucht van der Hoop

datumvannaarafstand in kmvluchtduur
1 oktAmsterdamPraag8257:30
2 oktPraagBelgrado8008:40
3 oktBelgradoPhilippopel 1)5805:05
(4 okt-1 nov Oponthoud in Bulgarije)
2 novPhilippopelConstantinopel5503:10
3 novConstantinopelAngora4004:45
4 nov -
5 novAngoraAleppo 2)6706:07
6 novAleppoBagdad8006:45
7 novBagdadBushir 3)9207:22
8 novBushirBender-Abbas 4)6705:23
9 novBender-AbbasKarachi11809:00
10 novKarachiAmbala12008:00
11 nov -
12 novAmbalaAllahabad8206:45
13 novAllahabadCalcutta7706:12
14 novCalcuttaAkyab 5)6505:45
15 novAkyabRangoon7006:23
16 nov -
17 novRangoonBangkok7906:45
18 novBangkokSengora 6)8655:47
19 nov -
20 nov -
21 novSengoraMedan5635:05
22 nov -
23 novMedanMuntok 7)9607:51
24 novMuntokBatavia6604:56

totaal 20 etappes

1) = Plovdiv, Bulgarije
2) = Halab, Syrië
3) = Bushehr, Iran
4) = Bandar-e-Abbas, Iran
5) = Sittwe, Myanmar
6) = Sonkhla, Thailand
7) = ofwel Mentok, op Bangka, Indonesië

fokker-VII
De Fokker VII in Indië
(ontwerp van Jens B. Kristensen, Danmark)

naar boven

zaterdag 29 mei
Joeps Gras (Emmen) - Drachten

Meteo: rustig, helder, later heiiger, wind zuidzuidwest 8 knopen.
Nadat de kist inelkaar is geschroefd en de motor is warmgedraaid, stijg ik om 17:55 op en vlieg noordwestwaarts de N381 volgend naar Drachten. Proefrondjes boven Joeps Gras sla ik over; ik vind dat ik voldoende geoefend heb in staartrollers als Piper Cub, DC-3 en Ford Trimotor. Landing Drachten op baan 26 om 18:29.
Jelle is getuige van een niet al te slechte landing, bewondert de kist en merkt op dat het registratienummer één letter verschilt met dat van Van der Hoop. Dat was H-NACC, het onze luidt H-NACT.
Dan naar Jelle z'n huis in Fryske Peallen; er valt nog een boel te praten. Morgen verder.

naar boven

zondag 30 mei
Drachten - Rotterdam - Holzminden

Meteo: vooralsnog helder, later buiig.
Knuppel:ik, co-piloot: Jelle.
Om 8:00 staan we op het veld en inspecteren de kist. We nemen checklist en vliegplan uitgebreid door. Dan wagen we de sprong naar Rotterdam. 8:55 airborne. We missen meteen al de A7 naar Heerenveen, met dien verstande dat deze niet in de scenery zit. Dan de GPS maar aan en uitzoeken hoe de ADF hierzo werkt. Met zo'n 160 km/u naar Rotterdam.
Landing 10:07, in de regen.

Het regent nog steeds als wij - inmiddels gedrieën - om half twee het vluchtplan naar Paderborn-Lippstadt indienen en even na tweeën in de kist stappen en de checks doen.
Meteo: half bewolkt, wind zwakke zuidwesten wind, 8 km zicht, regen.
Airborne 14:27. Er zijn twee airspeed indicators aan boord, zodat we km/h met MPH kunnen vergelijken. Welnu, we kruisen van Rotterdam naar Volkel met 160 km/h = 100 MPH. Is 90 KIAS, zegt de SGP.
Op Laarbruch maken we een touch-and-go, 15:16, om te oefenen, en dan klaart het op. Strakblauwe lucht met wat cumuli. De wind neemt af tot een knoop of 5, zuidoost. Onze snelheid ook, met ongeveer 10 knopen. Over Dortmund om 16:01, autobahn volgen naar Paderborn-Lippstadt, landing om 16:36.

Later dan de bedoeling was, stap ik in een Pipertje om naar Holzminden te vliegen, Michael ophalen. Naast zijn huis is wel een stukje belandbaar terrein, zegt-ie. De daglichtperiode begint echter op z'n einde te lopen dus ik trap het Pipertje op z'n staart. Airborne 20:03, de bekende wegen volgen via Paderborn, Bad Driburg, Brakel en Höxter.
Boven Holzminden heb ik het weitje bij Michael gauw gevonden, maar er landen is een tweede. Er staat een straffe, steeds draaiende wind tussen zuid en west. Half Holzminden staat te kijken naar die gek in de lucht; tenslotte plof ik het Cubje onelegant het park in (20:56) en moet nog een heel eind tussen bomen door taxiën om bij het huis van Michael te komen. Dat is nog zoeken ook! En het begint al flink te schemeren.
Hier breng ik de nacht door, bij Michael, gezellig; Barend en Jelle zijn - even gezellig - op vliegveld Paderborn-Lippstadt gebleven, morgen reünie.

naar boven

maandag 31 mei
Holzminden - Paderborn

Na een stevig Duits ontbijt met Brötchen en vooral Kaffee klimmen we om ruim half negen in de Piper Cub. Niet dan nadat ik, bij gebrek aan windsok, de natte vinger in de lucht heb gestoken om de windrichting te bepalen. De ATIS van Paderborn heeft hier namelijk geen bereik.
Het park hobbelt vreselijk en de start (8:46) verdient geen schoonheidsprijs. Maar al gauw vinden we de B64 naar Paderborn en ontvangen we de ATIS.
Meteo: zwaar bewolkt, matige zuidwesten wind, 5 km zicht.
We volgen deels de weg, deels de spoorlijn, voor de verandering. Ik begin de weg al aardig te kennen. Michael maakt zich meteen verdienstelijk door met de tower van Paderborn in contact te treden. We landen er om 9:35, netjes, ondanks de wind 30-40 graden schuin rechts. Barend en Jelle zijn getuige van de landing, en na een minuut of tien schudden we handen. De Piper Cub wordt de hangar in gereden en wij storten ons op de plannen voor de komende weken. Daar zijn we de rest van de dag mee bezig. Buiten is het toch maar 'mistig'.

naar boven

dinsdag 1 juni

Buiten is het mooi en helder; binnen zijn de plannen nog niet af. 's Middags gaan we in de zon zitten met een biertje, daarna werken we weer verder. Tsjongejonge wat een werk.

woensdag 2 juni

Tenslotte is het voorlopige vluchtplan klaar, onder alle voorbehoud. We hebben geprobeerd de reis in etappes van 1 tot 2 uur in te delen. Dat was het meeste gepuzzel. Vervolgens nemen we een biertje en zitten in de zon. Geen zin om op stel en sprong te vertrekken, dat stellen we uit tot morgen vroeg. Michael en ik wandelen nog wat door de heuvelen in de zomeravondzon; toch nog laat in bed.

Ziehier het vliegplan:

vannaarvliegtijdkm
EDLP Paderborn-L.EDDE Erfurt1:08178
EDDE ErfurtLKPR Prague *1:32253
LKPR Prague *LOXT Tulln1:49238
LOXT TullnLHPA Papa0:57149
LHPA PapaLDOS Osijek Klisa1:19232
LDOS Osijek KlisaLYBE Belgrade *0:53140
LYBE Belgrade *LYNI Nis1:13205
LYNI NisLBPD Plovdiv * 1)1:47280
LBPD Plovdiv *LGAL Alexandroupolis Dimokritos1:06164
LGAL AlexandroupolisLTBA Istanbul * Ataturk1:25238
LTBA Istanbul * A.LTBI Eskisehir1:17203
LTBI EskisehirLTAC Ankara * Esenboga1:15209
LTAC Ankara * E.LTAZ Nevsehir Kapadokya1:15202
LTAZ Nevsehir K.LTAF Adana1:22208
LTAF AdanaOSAP Aleppo *1:14196
OSAP Aleppo *OSDZ Deir Zzor1:35284
OSDZ Deir ZzorOR0J Al Asad1:30267
OR0J Al AsadORBS Bagdad *1:04173
ORBS Bagdad *Z16E Ubaydah Bin Al Jarrah1:03166
Z16E Ubaydah Bin AJZ15I Qalat Salih1:12184
Z15I Qalat SalihOIAM Mahshahr1:19206
OIAM MahshahrOIBB Bushehr *1:32243
OIBB Bushehr *OISJ Jahrom1:36269
OISJ JahromOIKB Bandar Abbass *1:51316
OIKB Bandar Abbass *OIZJ Jask1:28225
OIZJ JaskOIZC Chah Bahar Konarak1:38261
OIZC Chah Bahar K.OPPI Pasni1:53297
OPPI PasniOPOR Ormara0:47124
OPOR OrmaraOPKC Karachi *1:37263
OPKC Karachi *OPNH Nawabshah1:07191
OPNH NawabshahOPRK Rahim Yar Khan - Sheikh Z.1:48305
OPRK Rahim Yar KhanOPBW Bahawalpur1:00174
OPBW BahawalpurVI1P Lallgarh1:46231
VI1P LallgarhVIAM Ambala *2:03276
VIAM Ambala *VIBY Bareilly2:06332
VIBY BareillyVILK Lucknow1:30233
VILK LucknowVIAL Allahabad *1:06169
VIAL Allahabad *VIGY Gaya2:07333
VIGY GayaVEOE Burnpur1:32241
VEOE BurnpurVECC Kolkata *1:10184
VECC Kolkata *VGBR Barisal1:12190
VGBR BarisalVGEG Chittagong1:04168
VGEG ChittagongVYSW Sittwe * 2)1:38260
VYSW Sittwe *VYTD Thandwe-Mazin1:31240
VYTD Thandwe M.VYYY Yangon *1:38259
VYYY Yangon *VYYE Ye1:38258
VYYE YeVTBD Bangkok *2:00332
VTBD Bangkok *VTPH Prachuap Khiri Khan - HHA1:02160
VTPH Prachuap KKHHAVTSE Chumphon1:36223
VTSE ChumphonVTSM Surat Samui0:57151
VTSM SuratVTSH Songkhla * 3)1:38270
VTSH Songkhla *WMKP Penang Intl.1:24211
in afwijking van Van der Hoop:
WMKP PenangWMKI Ipoh - Sultan Azlan Shah0:45121
WMKI Ipoh S.A.S.WMKM Malakka1:50286
WMKM MalakkaWIKB Batam - Hang Nadim1:30244
WIKB Batam H NWIKS Singkep - Dabo1:11186
WIKS Singkep DWIPP Palembang Sultan M Badarr.1:43270
WIPP PalembangWIIT Bandar Lampung - Radin I.1:40264
WIIT Bandar LampungWIIH Jakarta 4) * Halim1:26223

en dan weer terug.

* = door Van der Hoop aangedaan
1) Plovdiv = Philippopel
2) Sittwe = Akyab
3) Songkhla = Sengora, Singala
4) Batavia dus

naar boven

donderdag 3 juni
Paderborn - Erfurt

Meteo: helder; matige zuidoosten wind; 15°C.
Knuppel: Jelle, co-piloot:Barend.
Ondanks de kraakheldere lucht mogen we niet anders dan IFR vertrekken (7:53); Jelle cancelt het zo snel mogelijk en vliegt op zicht naar het oosten. Ondanks de GPS aan boord wil hij (voorlopig nog) zo veel mogelijk VFR vliegen. Hij volgt dus autobahnen via Kassel 8:23, Bad Hersfeld 8:43, en Eisenach 9:00. 't Is wel om, maar ja, VFR is VFR.
Onze kruissnelheid is ongeveer 150 km per uur, dat is plm. 82 knopen of 95 MPH.
De landing (9:26) op Erfurt gaat bijna mis: de laatste tien meter, vertikaal gezien, krijgen we overtrek en de kist ploft op de baan. Bij de rekonstruktie blijkt: hou de snelheid op 60 MPH.
Dat we niet gekräscht zijn komt doordat Ignore crashes and damage per ongeluk nog aanstond. Maar verder was dit een mooie proloog; we gaan Erfurt verkennen.
Onze Reisgids: Erfurt is de hoofdstad van Thüringen en ligt aan de rivier de Gera. De stad werd in 742 voor het eerst genoemd in een dokument als 'Erphesfurt'. De auto's hier rijden rond met EF.

naar boven

vrijdag 4 juni
Erfurt - Praag

Meteo: licht bewolkt, zuidenwind.
Knuppel: Jelle, co-piloot:ik.
Airborne 11:13. Het wolkenplafond hangt op of net boven 2000 ft, het maaiveld ligt rond 1500 ft, dus veel ruimte hebben we niet. Maar het glooit leuk, niet te heftig en we genieten van het landschap. Wulfershausen 11:19, Hof 11:46, Cheb 12:02. Hier pikken we bij toeval de N6 op van Cheb naar Praha, en die volgt Jelle dan maar, waarbij hij de GPS eigenlijk niet meer nodig heeft, maar die blijft aanstaan als back-up. Sokolov 12:07, Karlova Vary 12:13, dan een hele ruk naar Kladno 12:43, en dan Ruzyne baan 24. Landing 12:53. Het taxiën naar de parking neemt minstens 10 minuten in beslag; het lijkt Schiphol wel. Vandaar dat die wereldreizen zo lang duren, zegt Jelle.
En Barend leest voor uit de Reisgids: Praag wordt beschouwd als een van de mooiste steden van Europa en ligt aan de rivier de Moldau.
Over van der Hoop gesproken. Praag was zijn eerste stop vanuit Nederland; hier bleef hij een nachtje. Wij ook. Nu eerst een duik in de Moldau.

naar boven

zaterdag 5 juni
Praag - Tulln

Meteo: halfbewolkt stratus op 3000 voet (zeg maar 1000 meter), zuid-zuidwestenwind, zicht goed.
Knuppel: Barend, co-piloot:Jelle.
Even voor 9 uur stijgen we op van baan 24 en draait Barend meteen naar zuidoostelijke richting: naar Tulln, Oostenrijk. Via Tocna 9:05, Benesov 9:16, VOR Vozice 9:26, VOR Desna 9:55 en VOR Stockerau 10:21. Landing Tulln 10:31, in de buurt van een aardig riviertje. Als we ons in de toren melden, vraagt Michael, die een woordje Duits kan: 'Wie heisst diese Rinne eigentlich?'
'Ja junger Freund,' zegt de havenmeester, 'das ist nun die Donau.'
'Ach zo,' zegt Jelle.
Dit heeft mogelijk gevolgen voor ons vliegplan. Afwijken van Van der Hoop en de Donau volgen? Beraad in de hangar.
Michael geeft ondertussen te kennen dat een zeer nabijgelegen NDB de naam Steinhof blijkt te dragen, en dat hij die zo mogelijk wel even een bezoekje wil brengen. Algemeen instemmend gebrom. Eigenlijk wouwen we vandaag door naar Belgrado, maar ja, 't is weekend.
En Barend, wat zegt de Reisgids over Tulln? Barend zoekt en vindt: Tulln heet Tulln an der Donau (aha), is een van de oudste steden van Oostenrijk en de naam komt waarschijnlijk uit het Keltisch, maar wat het betekent weet men niet. Tulln wordt ook genoemd in het Nibelungenlied, als de Hunnenkoning Etzel iets heeft met weduwe Kriemhilde. De auto's hier luisteren naar de letters TU.
Wat niet in de Reisgids staat, merkt Michael op, dat ze hier niet 'Januar' zeggen, maar 'Jänner'.
'Ja maar, het is nu juni.'
'Na ja!'
Terwijl Barend en Jelle een voetenbadje nemen in de Donau en ik wat ga lopen in de oneffenheden rond Tulln, bezoekt Michael Steinhof Steinhof en komt geroerd terug. Morgen verder.

naar boven

zondag 6 juni
Tulln - Belgrado

Meteo: cirrus op 7000 voet (zeg maar 2300 meter), zwakke noordwesten wind, temperatuur 27°.
Knuppel: Jelle, co-piloot: Michael.
Nu op weg naar Hongarije, naar een plaats die luistert naar de naam Pápa. Da's Hongaars. Eerst naar de mis, vandaar dat we pas 's middags vertrekken: 12:24 airborne. Laag over Steinhof (12:31), dan over Schwechat (12:38) en Bruck (12:42). Links van ons van tijd tot tijd de Donau. Dan is daar de Neusiedler See en daarachter begint Hongarije met zijn bekende puszta. Puszta betekent 'leegte', leest Barend voor uit de Reisgids. Hij had het niet treffender kunnen uitdrukken. Oostenrijk hierzo, de oostelijke kant ervan dan, was ook al niet bijster hobbelig; Hongarije hierzo lijkt inderdaad erg leeg. Vandaar de wat langere namen als Fertoszentmiklos (13:02), om de landkaart tenminste wat op te vullen. Pápa zien we dan ook al mijlen van te voren liggen en we landen een voorbeeldige staartrollerslanding om 13:24. Niets te beleven hier; alleen een toren. Gauw weer verder. 'Ho,' probeert Barend nog en leest: Pápa is een historische stad in het graafschap Veszprém. De stad is het culturele, economische en toeristische centrum van de regio.
'Kunst!' zegt Jelle en stapt alvast weer in. Wij doen een plas, elk tegen een niet bestaande boom en volgen Jelle kistwaarts.
Om 13:55 zijn we los. Ik achter de knuppel en Michael mijn co-piloot. We vliegen over hooguit licht-glooiende, maar meestal vlakke vlakten. Over Szentkiralyszabadja (maar we noemen hem Veszprem)(14:55), de GPS loslatend en wat spoorlijnen volgend via het Balatonmeer, met dankbare gebruikmaking van Tups Eisenbahn Atlas, tot een eindje voor Pecs, wanneer ik het zat ben en de rechte lijntjes van de GPS weer volg. Michaels ogen vallen geregeld dicht, en Barend en Jelle liggen helemaal schaamteloos te pitten.
Grens Hongarije-Kroatië 15:17, landing op Osijek Klisa 15:42. Net zo veel te beleven als op Pápa. Alleen nu is het Jelle die moet plassen, nu tegen een echte boom.
Barend weet te vertellen dat Osijek aan de Drava ligt en dat de stad bekend is om haar barokarchitektuur. Maar wij strekken alleen de benen en maken ons op voor de volgende etappe: naar Belgrado. Binnen een uur moeten we er kunnen zijn.

Het wordt één uur en tien minuten. Eerst volg ik de licht slingerende Donau, dan de rechte lijn van mijn vliegplan, die ik via Indjija laat lopen, om vandaag tenminste nog wat heuvels te zien. Was er in Pápa en Osijek niks te beleven, te Belgrado is het druk. Zo druk dat ik tijdens final te horen krijg: Go Around. Vandaar die tien minuten extra.
In het voetspoor van Van der Hoop brengen wij hier de nacht door. Eenmaal in het hotel zegt Barend: wist je dat 'Beograd' 'Witte Stad' betekent?
- O? 'Bel-(grado)' is toch 'Mooi'?
- Nee, 'beli-' is Slavisch voor 'wit'. Belarus is Wit-Rusland.
- Ah. Handig, zo'n boekie. Welterusten.

naar boven

maandag 7 juni

Belgrado is gastheer van veel jaarlijkse culturele evenementen, waaronder BELEF (Belgrado Zomerfestival), BEMUS (Belgrado Muziekfestival) en het Belgrado Bierfestival, leest Barend voor als we wakker worden.
Het muziekfestival is net begonnen, dus we blijven een paar dagen.
Daarna begint het Zomerfestival, dus we blijven nog een paar dagen.
Dan start het Bierfestival, dus we blijven nog wat nachten. Want, leest Barend, Belgrado heeft de reputatie van het bieden van een bruisend nachtleven, met veel clubs die open zijn van zonsondergang tot zonsopgang. Volgens reisgidsenautoriteit Lonely Planet zou Belgrado zelfs het beste nachtleven ter wereld te bieden hebben.
We zwemmen wat in het bier, in de Sava en in de Donau, tot we weer fit genoeg zijn voor de volgende etappe.

naar boven

zaterdag 19 juni
Belgrado - Plovdiv

Meteo: zwaar bewolkt, donkere cumuli op 1000 voet (± 300 meter) met toppen tot 10.000 voet; ONO wind, temp 21°.
Knuppel: Jelle, co-piloot: Michael.
Eigenlijk moeten we IFR, maar na wat sjoemelen zijn we VFR onderweg (8:35) naar Nis, de Donau volgend (Pancevo 8:49) en bij Kovin (9:02) de Morava zuid- en stroomopwaarts volgend. Aanvankelijk over een breed dal (Pozarevac 9:08), maar dat krijgt later meer weg van een hoogvlakte tussen nog hogere heuvelruggen. De bewolking lijkt op te lossen. Nis ligt tussen interessanter reliëf. Daar landen we op de parallelle grasbaan, 10:12.
Als we de gegevens van de toren opmeten (voor de statistieken thuis), ontdekken we dat we de toren van Belgrado niet hebben! Zwaar bier geweest. Moeten we in Plovdiv wel even regelen, zegt Jelle. Barend zit in z'n boekie te lezen maar zegt niets. We kijken wat rond en stappen na een uurtje ofzo weer op. Ook omdat het lichtjes gaat regenen. Er heeft zich cumulonimbus gevormd op 3000 ft, en de bergtoppen die we over zullen moeten zijn soms hoger dan 3000 ft. De wind is oost-zuid-oost, temp 20°C, altimeter 1014. We hoeven niet te tanken, en zijn om 11:24 airborne.
Over VOR Kalotina 12:04, (da's gelijk de Servisch-Bulgaarse grens, ongeveer bij Dragoman), vliegveld Kumaritsa/Dobroslavtsi 11:18 (ja, tijdzonegrens!), VOR Bailovo 11:25, vliegveld Tsalapita 12:03, landing op Plovdiv 12:16.
Onderweg: flink wat bergen, sommige streken geen boom of huis te bekennen. Daar kun je maar beter niet met motorpech terechtkomen, zoals Van der Hoop c.s. wel deden; ze zijn daar dan ook een maand blijven steken.
In Plovdiv bellen we naar Belgrado (vandaar de naam) om de gegevens van de toren op te vragen. Die zullen ze naar ons toe telegraferen. Wij hebben de tijd. Van der Hoop bleef hier een maand; wij maar zes. Dagen.

naar boven

vrijdag 25 juni
Plovdiv - Istanbul

Meteo: half bewolkt, matige wind uit westnoordwest, 22°C, ruimzicht, kortom: CAVOK, prima weer om over het Rhodope-gebergte te vliegen naar Alexandroupolis.
Knuppel: ik, co-piloot: Barend.
Airborne 13:47. Prachtige tocht, scherend over bergruggen en haast zwevend over de dalen. Na ruim een uur naderen we Alexandroupolis Dimokritos, wat Michael omdoopt in Dimitrikos. Ook leuk. Landing 14:54.

We houden siësta en dat loopt wat uit, zodat we pas aan het eind van de middag weer vertrekken, en we waarschijnlijk niet voor het donker in Istanbul zullen zijn. Inmiddels is het gaan onweren en regenen; we kunnen evenwel VFR weg.
Airborne 16:41. Na een half uurtje zijn we het onweer uit en hebben we alleen van tijd tot tijd regen, soms ook helder zicht. We volgen de kustlijn oostwaarts, langs VOR Tekirdag 17:41, en na zessen begint het al flink te schemeren. NDB Cekmece 18:23. 18:18 beginnen we met de naderingsprocedure en 18:36 staan we op de baan. Nog een flink eind taxiën naar de General Aviation Parking; en dan is het ook donker.
Onze fuel burn per hour gaat gestaag omlaag: nu al 86 liter per uur. (We begonnen met meer dan 100 liter per uur.)

naar boven

zaterdag 26 juni

Er komt een telegram van Deno Batristi, die ons hartelijk groet. Kennen wij die dan?

zondag 27 juni

Barend zegt dat Istanbul iets met namen heeft. Staat in het boekie. Istanbul heette ook Constantinopel dan wel Byzantium.
Ook deze luchthaven heeft iets met namen: in FS heet deze zowel Ataturk alsook Yesilkoy. Dat komt van Yeşilköy wat de naam van het stadsdeel waar deze luchthaven gelegen is is.
'Is is?' zegt Jelle.
'Huh?'
'Kom. 't Is zondag,' zeg ik. 'We gaan naar de moskee.'
'De Blauwe,' zegt Barend.

naar boven

maandag 28 juni
Istanbul - Eskisehir

Meteo: licht bewolkt, stratus, zwakke variabele wind, 25°C, ruimzicht.
Knuppel: ik, co-piloot: Michael.
Om 9:18 stijgen we op voor de eerste etappe boven Aziatise bodem, naar Eskisehir. Het belooft een bergachtig terrein te worden en ik vlieg over enkele vliegvelden, zodat Michael ook weer wat te doen heeft. We passeren de Bosporus om 9:25, en vliegen daarmee Azië binnen. Langs Samandira 9:29, Sabiha Gokcen Kurtkoy 9:34, Yalova APT 9:43, Yalova VOR 9:48.
Dan stoot Michael me aan; zijn manier om alarm te slaan. De radio is niet meer in te stellen. We hebben kontakt met Kurtkoy, maar de frequentie is niet meer te veranderen. Dus een voorzorgslanding gemaakt op Yenisehir, 10:03, zonder radiografische toestemming. Prima landing als altijd, maar als we over het gras naast de baan taxiën, werkt het gehobbel therapeutisch. Voor de radio dan.
We vragen netjes toestemming om op te stijgen en doen dat om 10:12. Dan nog een kleine driekwartier naar Eskisehir. Eskisehir heeft twee vliegvelden: Eskisehir Eskisehir en Eskisehir Anadolu. Laag vliegend in de nadering zien we de eerste palmbomen. Eskisehir ligt op zo'n 2600 voet. Aldus geland om 10:54.
Verder is er op Eskisehir Eskisehir niets te beleven: een baan en een toren. Er is nog een vliegveld bij Eskisehir: Anadolu.
Help onthouden dat we op de terugweg dan dus op Anadolu landen, zeg ik.
Roger, zeggen Barend en Jelle.

En, Barend, wat zegt de Reisgids over Eskisehir? En Barend begint:
Eskishehir (Turks: 'oude stad') is een stad in centraal Turkije met ongeveer 600.000 inwoners. De stad is zeer bekend om haar hamams, die gevoed worden met natuurlijk bronwater.
'Zoepa!' roept Michael, wat je schrijft als Super!. 'Machen we!'
'Ja, machen wir!' zegt ook Jelle.
'Machen wir!' bromt Barend instemmend.
'Okhee' wijk ik.
'Nog één zin,' zegt Barend: Sinds de zomer van 2007 heeft Eskisehir ook een internationaal vliegveld.
'Anadolu?'
'Staat er niet bij.'

naar boven

dinsdag 29 juni
Eskisehir - Ankara

Meteo: verspreide cumuli, zwakke wind uit noordwest, 22°C, ruimzicht.
Knuppel: Jelle, co-piloot: Barend.
Na een aangenaam verblijf in de hamam en een goede nacht, staan we even over elven weer klaar bij onze kist, de Fokker F VII. Kaarten en vliegplan laten zien dat we wee over bergen gaan èn een langgerekt meer, waarschijnlijk een stuwmeer, aan de vorm te zien.
Airborne 11:53. Beypazarı 12:39.
'Bey-pazarı,' zegt Jelle, 'dat moet iets betekenen als Heren-markt.'
Interessant, vinden wij allen.
Akinci 12:57, VOR Baglum 13:06. Onderweg heeft de radio dezelfde kuren als gisteren. Vraag je braaf wat toestemming voor airspace transition, krijg je die, maar dan kom je niet meer van die toren en die frequentie af. Gelukkig zitten we vlak bij Ankara Esenboga; we voorzorgslanden op het gras (13:14) en krijgen prompt het menu voor communicatie met Esenboga Ground. Zodoende rijden we netjes naar de parking. Voortaan geen transition meer aanvragen, zegt Barend. Algemene bijval.
We zijn erg moe, misschien nog door het bezoek aan de hamam. Hotelletje zoeken en uitrusten. Voor het slapengaan leest Michael me nog even voor uit zijn reisgids (Barend is al onder zeil): Ankara… -
Maar ik slaap al.

naar boven

zaterdag 3 juli
Ankara - Aleppo

Meteo: strak blauwe lucht, matige wind uit pal noord, 21°C, ruimzicht.
Knuppel: ik, co-piloot: Michael.
Een etappe over bergachtig en droog land. Om pakweg twintig voor negen stappen we in de Fokker, uiteindelijk 8:55 airborne. Onderweg zullen we geen enkel vliegveld of baken tegenkomen; het is één lijn van 133° naar Nevsehir Kapadokya. Over droge bergen waarin af en toe een, zegmaar, oase waarin eén, twee huisjes. Soms wat groenere dalen.
Maar wel veel hoogspanningsleidingen, de hele tijd.
Frumd, zegt Jelle.
Toch is de tocht niet saai, elke heuvelrug biedt weer panorama's.
Uiteindelijk een wat lagere vlakte: we naderen Nevsehir, en landen om 10:10 op baan 29. Niets te beleven; alleen een CT en een fraaie rood-witte mast. Pauze houden, çay drinken en niet luisteren naar wat Barend voorleest.

Na een uurtje gaan we weer.
Meteo: vrijwel onveranderd, alleen de temperatuur bedraagt een aangename 27°.
Jelle knuppelt, Barend co-piloot.
Michael heeft de kaart bestudeerd en zegt dat we nu echt hoge bergen zullen tegenkomen, het Taurusgebergte, en verder weer geen enkel baken of vliegveld. Hij blijkt gelijk te hebben.
Airborne 11:26, en 153° aanhouden naar Adana. De bergen worden steeds hoger; wij genieten. Geen één huis. Nergens. De hoogste kam die we over moeten bedraagt 9400 voet. Full throttle. Dan geleidelijk afdalen naar de kustvlakte waarin Adana. Geland 12:45.

Na een lichte lunch en een uurtje soezen stappen we weer in, voor het laatste stuk van vandaag: naar Aleppo.
Meteo: verspreide cumuli, matige wind uit het zuidwesten, 27°C, dauwpunt 22°C, ruimzicht.
Knuppel: Jelle, co-piloot: ik.
14:40 zijn we airborne. Over de laagvlakte ten zuiden van Adana naar de kust (15:07): een relatief kleine uitstulping van de Middellandse Zee oversteken… Nee, dat doen we dus niet; we volgen de kustlijn en vliegen zo om de inham heen. Vandaar dat we er zo'n twintig minuten langer over doen dan als we rechtstreeks zouden vliegen. Het is de moeite waard, het land is verrassend groen. Aan de zuidkant van de inham ligt ook weer een gebergte. Bij Iskenderun (15:27) verlaten we de kust en steken dit gebergte over, landinwaarts. Al gauw zijn we bij de Turks-Syrische grens (15:41); nu verlaten we echt het laatste stukje 'Westen'. Meteen een droge, woestijnachtige aanblik. Later toch wel weer groenere vlakten. Minakh 15:55. Aleppo tenslotte, landing 16:19.
Halab, zegt Michael.
Ja, hallo ook, zegt Jelle.
Nein, zegt Michael, Halab.
Dat betekent Aleppo in het Aleppoos, zegt Barend, de akkadische naam van de stad was Halab, ook Halap, Hallaba, Halba, Halbi of Halpa geschreven.

Wel, zeg ik, bereiden wij ons voor op woestijntochten. Vroeg naar bed.
Nee hoor, vindt iedereen, we gaan de tijd nemen voor deze oude stad met haar cultuur en geschiedenis.
Nou ja.

naar boven

donderdag 8 juli
Aleppo - Bagdad

Meteo: CAVOK (Ceiling And Visibility O.K.), matige wind uit westnoordwest, 29°C.
Knuppel: Barend, co-piloot: Jelle.
Vol met cultuur en geschiedenis staan Barend, Jelle en Michael 's morgens bij de kist. Ik sta er ook, maar dan vol van zon. Wat een bakkert hier!
We gaan naar Deir Zzor, een plaats die opvalt door zijn spelling. Ooit een plaatsnaam met dubbel-z zien beginnen?
8:42 airborne, en al gauw vliegen we over half-woestijn, afgewisseld met groenere landbouwgrond. Irrigatie? Om 8:57 maakt Barend een touch and go op Rasin El Aboud; de baan ligt precies in het verlengde van onze route. Dan wordt het plat als een hollandse polder en naderen we een meer dat heet - even op de kaart kijken - Buhairat el Asad. Vóór dat meer ligt nog Jirah (9:09) en na het meer maakt Barend een low pass over Tabqa (9:32).
Even later begint, wat Jelle noemt, Al Zandbaq. Afgewisseld met halfwoestijn, plat. Na een half uur alleen maar zand en soms rots, vliegen een wat hogere rug, alwaar we ook kontakt krijgen met de CT van Deir Zzor. Links van ons verschijnt in de verte een langgerekt groenachtig iets; een dal of een rivier. Deir Zzor ligt duidelijk aan deze waterloop; Barend maakt right traffic en landt zeer zacht op baan 28, 10:32.
In de toren weten ze ons te vertellen dat Deir ez Zor is also spelled Dayr az-Zawr, Deir al-Zur, Der Zor, Ter Zor, Deyrizor, and other variants.
'Yes,' zegt Jelle, 'in my atlas stands Dair az-Zaur..
Enneh, zegt Barend, die groene rivier links van ons, dat was dus De Eufraat.
Ah.

Na een korte duik in de Eufraat stijgen we om 11:55 weer op. Anderhalf uur in één rechte lijn naar Al Asad in Iraq. Onderweg geen baken, geen vliegveld, geen ene berg. En dat bij 31°.
Meteo: CAVOK, vrij krachtige wind uit noordwest, 31°C.
Knuppel: Barend, co-piloot: Michael.
Onderweg meer groen dan we verwacht hadden; we blijven de Eufraat volgen. De rivier begint in Noordoost-Turkije en stroomt via Syrië naar Iraq, waar ze ten noorden van Basra samenkomt met de Tigris. Ze heet dan Sjatt al-Arab. Vervolgens mondt de verenigde rivier door moerasachtig gebied via Abadan uit in de Perzische Golf. Ons rechte GPS-lijntje verlaat de Eufraat, die nogal grote bochten maakt. Wij kruisen op 3000 ft met 100 MPH.
Om 10:50 passeren we de Syrisch-Iraakse grens; om 11:00 stuiten we weer op de Eufraat, en Barend besluit op ons verzoek om deze rivier te volgen tot bij Al Asad, dan hebben we wat om naar te kijken in plaats van naar Al Zandbaq, en ook Barend en Michael kunnen beter wakker blijven. Maar het is een vreemd gezicht: een rivier midden in een woestijn, alleen maar blauw (water) en geel (zand), geen groen (groen).
Alleen dankzij de GPS weten we Al Asad te vinden; drie banen maar geen gebouwen, geen toren, zelfs geen stad in de buurt… We staan om 13:45 op de dirtbaan (rwy 26), in de woestijnwind, geen schaduw, niks. Geen wonder, want, volgens onze Reisgids:
Al Asad Airbase (ICAO: ORAA / KQAJ) is de op een na grootste amerikaanse militaire basis in Iraq. Er is een oase in de nabijheid die wel als 'de bron van Abraham' wordt aangeduid..

Over Abrahams bron gesproken, zegt Barend, hebben we genoeg brandstof om Baghdad te halen?
Over deze vraag moeten we even nadenken. Tot nu toe namen we altijd ruim voldoende brandstof mee voor één etappe. Maar ondanks dat we in het Olie Midden Oosten zitten, heeft niet elk vliegveld een benzinekraan. Daar moeten we ons op instellen, zeker als we de bush van, zeg, India induiken.
Ja, zegt Barend tenslotte, na enig peilen en rekenen, we halen Baghdad wel. Maar voortaan moeten we de tanks elke keer helemaal vol gooien. En hij kijkt me betekenisvol aan. Weet je nog onze tocht naar Melbourne?
Ja dat weet ik maar al te goed.

« …en onze tanks zijn ongeveer leeg. We maken om ± 17:00 een noodlanding op het strand om van de daar aanwezige Bedoewienen wat fuel te kopen, Barend spreekt een mondje Bedoewiens. Meer dan 10 liter hebben ze niet, hun kamelen hebben zojuist de rest opgedronken.
Daarmee halen we Abu Dhabi dus niet. Maar we moeten. Om 18:00 stijgen we weer op en dan merken we dat het donker wordt. En dat gaat snel op deze breedtegraad. Een tweede noodlanding, in de buurt van een raffinaderij. ZIJ zullen toch wel fuel hebben? … »

Dus ik steun Barends voorstel van harte.

Met deze goede voornemens en nog 204 liters in de tanks stijgen we om 15:07 weer op. Barend achter de knuppel, ik als co-piloot.
Meteo: onveranderd.
We blijven steeds de Eufraat in zicht hebben; 15:27 passeren we Al Muhammadi, 15:39 Ar Ramadi. De oevers van de Eufraat worden allengs groener, er is zelfs hier en daar wat landbouw. Barend kijkt eens achterom; Michael en Jelle kijken uit raampjes of dutten in.
'Mooi,' zegt i, 'zeg Co, ik heb een wild idee.'
'Ja?'
'Als we straks in Batavia zijn…'
'Ja?'
'Zou daar ook… misschien… een DC3 te huur zijn?'
'Misschien. En?'
'Nou ja. Je weet wel.'
'Wat weet ik wel?'
'Stukkie verder nog.'
'Ah…! Melbourne!'
'Ssst!'
'Hm.'
'Toe… Ja?'
'Als we daar dan 'ns gingen uitkijken naar een DC TWÉÉ. In Batavia.'
'Dus… je doet't?'
'Omdat jij het bent.'
'Je wilt zelf ook.'
Betrapt.

Dan zijn we boven Habbaniyah (15:48) en Taqaddum (15:49). VOR Adnan 16:04. Dan nog een kwartiertje, inclusief circuit, naar Baghdad Intl. Landing om 16:20. We hebben nog 77 liter in de tanks. Hij kan héél ver, onze Fokker.

Bagdad (Engels: Baghdad, goh) werd in 762 gesticht. In feite was Bagdad de naam van een dorpje in de buurt, dat overging op de nabijgelegen stad. De naam Bagdad komt uit het Perzisch en betekent 'geschonken tuin'. 'Bagh' betekent 'hof, gaarde' en 'dad' betekent 'gegeven' (vgl. Un Momento Dado).
We blijven een dag in Bagdad en bezoeken het Nationaal Museum, verder valt er - voor ons dan - niet veel te beleven.

naar boven

zaterdag 10 juli
Bagdad - Bushehr

Meteo: cavok, straffe wind uit noordnoordwest, 43°C.
Knuppel: Jelle, co: ik.
We hebben de Flight gePlanned, we hebben all required papers on board, en zo reizen we af naar… ff kijken… Ubaydah Bin Al Jarrah. Juist ja. ICAO: Z16E. In geen atlas te vinden.
Na lang zoeken blijkt, waarom. Ubaydah Bin Al Jarrah is niet een stad of dorp, maar een figuur uit de koran of uit de geschiedenis van de Profeet - vrede zij met hem. Het zal dus de naam zijn van het vliegveld, maar welleke stad hoort daarbij?
Na nog eens zoeken, blijkt waarom dit zo moeizaam ging; de stad heet… Kut. Eufemistischer: Al-Kut, Al-Koet, en nog verder afwijkende variaties.
'…we moeten naar Nuth,' neuriet Barend, een oud limburgs volksliedje.
Airborne 8:13, landing in (of op) Kut (of Ubaydah Bin Al Jarrah) 9:27.

Meteo: cavok, straffe wind uit noordnoordoost, 39°C, zeer ruim zicht.
Knuppel: ik, co: Jelle.
Wat een schrik: bij het plannen van de volgende Flight blijkt dat we 24 minuten na vertrek …Kut zullen passeren. Niemand snapt er nog wat van. Volgende keer vooral om Irak heen. Tenslotte, na lang studeren in de doqmentatie, zegt Michael:
'Kött zelf ies ain sjtat fierentwintig minoeten von Ubaydah Bin…dingsbumm, maar wie weet, ies Kött ook ain distrikt ofso, waaronder Ubaydah falt. Maar de naam von het fliegfelt von Kött ies Kut Hayy East (OR0V).'
Inderdaad, 24 minuten na airborne van Ubaydah enzovoort (11:15) vereren we Kut Hayy met een touch & go. Verder allemaal halfwoestijn, soms afgewisseld met zandwoestijn.
'Dat sie hier om fechten,' zegt Michael.
'Ja. Olie hè'.
19 NM voor Qalat Salih wordt het wat groener (geen Eufraat) met allengs wat meer landbouw. Vlak voor Qalat Salih is het echt groen, maar het vliegveld ligt weer in het zand. Landing 12:29.
Verder is er zelfs in de Reisgids niets te vinden over Qalat Salih, behalve een mogelijke aanwijzing dat je het zou moeten schrijven als Qal'at Salih. Qal'at Salah (met 'n A) is iets anders, dat is iets bij Aleppo.

Meteo: cavok, matige noordwestenwind, 34°C.
Knuppel: ik, co: Jelle.
We gaan naar Iran. Of nee, Perzië.
Airborne om 13:54. Over woestijn, woestijn en woestijn bereiken we de grens om 14:12, touch & go op Shadgan of (Ŝadegan) 14:52. We zijn in de Eufraat/Tigrisdelta en vlak bij de Perzische Golf. Bij de nadering van Bandar Mahshahr zien we voor het eerst weer iets wat je een stad kan noemen. Landing op Mahshahr 15:14.

Meteo: cavok, krachtige westnoordwestenwind, 41°C.
Knuppel: ik, co: Michael.
Verder naar Bushehr. Airborne 16:37. Weer over woestijn en halfwoestijn en langs de kustlijn. Opmerkelijk dat, waar het water het land raakt, geen sprietje groen te zien is. Low pass over Bahregan 17:28. Stadjes aan de kust, witte huizen in de avondzon. Nadering van Bushehr bij laagstaande zon, landing om 18:17; dan volgt een hele lange taxiweg naar de parking, en dan is het ook praktisch donker. We zijn weer op de breedtegraden van snelle zonsondergangen. Het mag dan bijna donker zijn; mij ontgaat niet dat de parking waar ik word heengeleid (via de vreemdste omwegen) tussen de beide banen ligt. Vreemd hoor; morgen de boel bij daglicht maar eens goed bekijken.

naar boven

zondag 11 juli
Bushehr - Jahrom

Twee zinnetjes uit de Reisgids: Het klimaat hier is heet en vochtig. En: Bushehr is een havenstad. Twee redenen om redelijk snel weer op te stappen.
Meteo: cavok, zwakke noordwestenwind, 33°C.
Knuppel: Jelle, co: Barend.
Airborne 7:47. Eindelijk weer eens een berg-etappe, na al die vlaktes. Het Zagros-gebergte, volgens de atlas. En wat voor bergen. De hoogste berg die we (letterlijk) oversteken is 8000 voet.
Ergens tussen pakweg Ahram en pakmbeet Farrasband zet Jelle de kist aan de grond in een totaal onbewoond en uitgedroogd dalletje. Als hij de motor heeft uitgezet, zegt hij:
Luister.
We horen… niets. Zo stil.
Met enige spijt gaan we weer verder; onderweg geen één baken of vliegveld. Landing dus in Jahrom op 3350 voet om 9:32. Wat een gebergte. Kan zich meten met de Alpen, lijkt me.

De Reisgids: Rond Jahrom worden veel tropische en sub-tropische planten geteeld, bijv. dadels en citrusvruchten, maar ook tarwe.
Dadels en citrusvruchten. Jahrom ligt op 3350 voet, zo'n 1000 meter. Het is hier aangenaam toeven. Wij wandelen door palmenlanen. Een week lang.

naar boven

zondag 18 juli
Jahrom - Bandar Abbas

Meteo: cavok, vrij krachtige zuidwestenwind, 44°C.
Knuppel: Barend, co: Jelle.
Airborne 10:53. Weer een rechte lijn zonder bakens o.i.d. Maar wat een landschap. Vooral halfwoestijn met hier en daar een brandende braambos. Barend schept er behagen in om zo laag mogelijk te vliegen, d.w.z. over de bergkammen te scheren om ons vervolgens te trakteren op een schitterend uitzicht over het volgende dal. Waardoor ook wij er behagen in scheppen. Wat een groot land is Perzië toch, er komt geen eind aan. Tot, na bijna 2 uur de zee opdoemt en we radiokontakt krijgen met Bandar Abbas.
Landing 12:48. Barend is in de stemming en vraagt taxi to the gate i.p.v. to the parking en hij heeft gelijk want we voelen ons heel wat.

naar boven

zaterdag 24 juli
Bandar Abbas - Ormara

Meteo: nsc ("no significant change").
Knuppel: Jelle, co: Michael.
We vertrekken 8:55 en dan volgt Jelle de kustlijn op 500 voet. Tot Michael het, na een uur bochtendraaien, zat is en zegt:
Käptän, we hebbm ja een Gee Pee Es, waarom gebroik je die niet?
Oh ja, zegt Jelle.
We stijgen weer naar 5000 voet (IFR-hoogte, opgedragen door Bandar Abbas tower) en volgen de rode lijn naar Jask. Toch nog bijna twee uur onderweg; de landing moet toch echt VFR. 10:44. Niets te beleven hier. Op zoek naar doqmentatie, op zoek in onze Reisgids, stuiten we alleen maar op een Jask dat ten noordwesten van Bandar Abbas ligt; precies de andere kant op dus.
Waar wij zitten, heet ook Jask, of Band Jask, of ook wel Gask. Maar is nauwelijks bekend in de buitenwereld. Wel zitten er aan de kust, in de branding, allemaal zilverreigers en ook zwarte en donkergrijze reigers.
Zijn dat geen aalscholvers? vraagt Barend.
Nee Barend, zeker weten; dit zijn reigerachtigen. Na dit een tijdje geobserveerd te hebben, stappen we weer op.

Meteo: weer 'nsc',
Knuppel: Jelle, co: Barend.
Airborne: 12:12. Nu volgt Jelle wel de GPS, wat meteen te merken is in het brandstofverbruik. Verder niets te melden dan dat we weer over een tijdzonegrens gaan en dat FS weer de UTC aanpast inplaats van de LT. Zodoende landen we 13:56 te Chah Bahar Konarak.

Meteo: licht bewolkt, matige wind uit zuidzuidwest, 31°C, redelijk zicht.
Knuppel: Barend, co: Jelle
Ook verder oostwaarts richting Pasni - dezelfde weersomstandigheden. 15:00 airborne en 16:55 landing te Pasni, Pakistan. Hebben we Perzië achter ons. Maar nog steeds: heiigheid en zand. Alleen maar zand. Maar ook: pelikanen langs de kust!
Pasni is een middelgrote stad met vissershaven. Als kleine vissersplaats heeft Pasni niet veel voorgesteld in de geschiedenis; niettemin schijnt Alexander de Grote hier nog even te hebben gepicknickt of iets van gelijke strekking.

Meteo: half bewolkt, krachtige westzuidwestenwind, 31°C, 8000 m zicht.
Knuppel: ik, co: Barend
Iets beter zicht, we ontwaren zelfs het wolkenplafond op 2000 voet. Weer zo'n rechte lijn oostwaarts, zij het een relatief korte vlucht, minder dan een uur. Ik neem de gelegenheid te baat om Barend voor te stellen, Michael te bevorderen tot piloot middels enkele vlieglessen.
'Wrom?'
'Jij hebt Jelle toch ook opgeleid?'
'Daar zit wat in.'
Ormara is een vreemd vliegveld. Platform en toren bevinden zich mijlen van de baan, en een zandheuvel daartussen. Foutje in FS. Anyhow, na de geslaagde landing (18:07) taxiën we door het zand enkele mijlen naar het platform. Het wordt al donker. We waren van plan geweest om door te vliegen naar Karachi voor de overnachting, maar nu slaan we hier onze tenten maar op. Kamperen. Zo gezellig, dat we hier meer dan een week blijven zitten.
Ormara is een havenstad in de provincie Balochistan. Het ligt 240 km ten westen van Karachi. Ook hier kwam Alexander de Grote langs tijdens zijn picknick.

naar boven

donderdag 5 augustus
Ormara - Rahim Yar Khan

Meteo: half bewolkt, vrij krachtige zuidwestenwind, 29°C, 7000 meter zicht.
Knuppel: ik, co: Michael.
Ik heb Michael natuurlijk wel vaker als co-piloot gehad, maar nu ga ik 'm inwerken. Goed kijken hoe ik het doe. We stijgen op vanaf het zand naast het platform (8:45), in plaats van weer al die mijlen door het zand naar de verkeerd gelegde startbaan te taxiën (ja nog steeds: Al-Zandbaq). Dit blijkt een vergissing: het communicatieradiokeuzemenu blijkt alleen goed te werken als je 'properly' van de juiste baan bent opgestegen. Ook een geïmproviseerde tussenlanding, pakweg ergens bij Aghor in het zand, verhelpt dit probleem niet. We kunnen geen radiokontakt maken met Karachi, dwz. alleen ontvangen, niet zenden. Gelukkig zien we onderweg wel twéé boompjes; we gaan vooruit. En gelukkig heeft Karachi Intl Airport ook een grasbaantje (6-24) zodat we daar zonder communicatie vooraf toch redelijk veilig kunnen landen (10:40). Maar pas kontakt na Go To Airport.
Ook weer een vooroordeel over Al-Zandbaq minder: het kan er redelijk heiig zijn. Het zich is nog steeds niet meer dan 7000 meter. Zie dauwpunt.
'Ehmm,' zegt Barend, 'wel eens gehoord van de moesson?'
'Ooo ja!'
'Dan zitten we voorlopig nog wel even met dit soort weer.'

Meteo:half bewolkt, matige westenwind, 28°C, 7000 meter zicht.
Knuppel: Michael, co: ik.
Nou. Zo moeilijk is het niet om een kist van Karachi naar Nawabshah te vliegen. Gas, stuur, een paar metertjes, èn… een goeie co-piloot. Michael slaagt met vlag en wimpel.
Opgestegen 12:14, de rode GPS-lijn gevolgd zonder tussengelegen bakens, alleen wat heuvelruggen en onweersbuien - vandaar die TSRA. Geland 13:26 te Nawabshah, baan 20.
Men drinkt hier niet, dus we wachten tot we ergens anders zijn waar wèl gedronken wordt, zodat Michael zijn verplicht vrijwillige rondje, rondjeS, moet/mag geven.

Volgens de Reisids is het klimaat hier gewoonlijk heet en droog, één van de heetste gebieden van Pakistan. Nou. Misschien klaart het zo wat op.
(…) Integendeel.
Meteo: half bewolkt, zwakke noordwestenwind, 29°C, 3 km zicht.
Knuppel: Barend, co: Jelle.
We mogen alleen IFR van het terrein af, dus Barend en Jelle kruipen voorin, Michael en ik gaan ff gestrekt. Barend had gepland om over Thar en Khairpur te vliegen, maar de IFR laat dit niet toe. Weer in een rechte lijn naar Sheikh Zayed airport, behorende bij de plaats Rahim Yar Khan. Airborne 14:41. We passeren Thar om 15:30 en Khairpur om 16:02. Het zicht is inmiddels toegenomen tot wel 4000 meter. Landing Rahim Yar Khan om 16:27.

naar boven

zondag 8 augustus
Rahim Yar Khan - Bahawalpur

Meteo: moesson. Laaghangende bewolking, stevige zuidenwind, 2000 meter zicht.
Knuppel: ik, co: Jelle.
IFR-vlucht. Bijna eindigend in een drama. Jelle wil toestemming om te landen op Bahawalpur Airport, maar we zitten met de op te volgen aanwijzingen van de verkeersleiding. Na het passeren van Bahawalpur klinkt het steeds 'turn left', 'turn right', 'turn right', 'turn left', enz, maar never nooit naar de baan en landen. Dan maar een nieuw IFR-plan ingediend. Akkoord, zegt de verkeersleiding, stuurt me in noord-oostelijke richting en zwijgt verder. Als het riet me te dicht wordt, neemt Jelle kontakt op met Bahawalpur tower zelf. Ja hoor, kom maar landen, zeggen ze. En dat doe ik, zij het na twee keer going around, want het is een héél smal baantje.
Laatn wai hier ain phaar daagn blaibm, zegt Michael, wijzend op een paar prachtige foto's in de Reisgids. Prachtige paleizen, forten, bouwwerken, 'Mahal dit' en 'Mahal dat'. Och ja. Waarom niet.

naar boven

vrijdag 13 augustus
Bahawalpur - Bikaner

Meteo: prachtig (na ingrijpen van Michael): licht bewolkt, zwak zuidenwindje, en vooral véél, ver zicht!
Knuppel: Michael, co: Jelle.
Het land is plat als Holland, de lucht daarentegen blauw met witte wolkjes. Michael kan meteen oefenen op twee keer Going around bij Lallgarh, maar dan zet hij de kist toch mooi op het gras. Lallgarh blijkt niet zozeer een plaats te zijn alswel een paleis in Bikaner in de Indiase staat Rajasthan.

naar boven

zaterdag 14 augustus
Bikaner - Allahabad

Meteo: half bewolkt, zwakke zuidwesten wind, 24°C, goed zicht.
Knuppel: ik, co: Barend.
Via Bhatinda en Patiala naar Ambala. Van Ambala naar Bareilly zou meer dan twee uur duren; daar hebben wij nu even geen zin in. In vijftig minuten naar Dehradun, dat spreekt meer aan. Ook omdat Dehradun in een heuvel- of zelfs bergachtig gebied ligt, ja zelfs aan de voet van De Himalaya, en de rest van India is, zoals gezegd, plat als Holland. Wolkenplafond op 2000 voet, en Dehradun ligt op 1800 voet.
Zodat ik een keer going around doe, en de tweede keer een landing maak waarvan ik denk, dat hebbik welleens beter gedaan. Maar co Barend begrijpt het, en Jelle en Michael hebben andere zaken aan het hoofd, daar achterin.

Van Dehradun naar Bareilly (Knuppel: Jelle, co: ik) en dan naar Lucknow. Alternatieve, minder 'engelse' naam: Laknau. De reis is goed verlopen.
Behalve dan, dat het beeld steeds op zwart gaat zodra we de landingsbaan verlaten hebben en taxi clearance bevestigd hebben.
Nog steeds is India, buiten de Himalaya, één grote platte pannekoek.

Laknau → Allahabad
Knuppel: ik, co: Barend.
Net als tig jaren geleden, 'boven India', op weg naar Allahabad, Barend in hoge nood. Ik ook. Nu weliswaar hoge temperatuur en hoog dauwpunt, maar ook slecht zicht, regen, onweer. Ik laat de kist stijgen tot boven de wolken, 10500 voet. Later, dichter naar Allahabad toe, wordt het beter, maar donker.

naar boven

maandag 23 augustus
Allahabad - Kolkata

Allahabad → Varanasi
Meteo: regen, zwaar bewolkt, nauwelijks wind, 26°C, 3000 meter zicht.
Knuppel:Jelle, co: Michael.
Moesson. Regen, dauwpunt=temperatuur, veel en lage wolken. Naar Varanasi dan maar, over de pannekoek. Jelle en Michael vliegen; kunnen Barend en ik onze nood lenigen.

Varanasi → Gaya
Knuppel: ik, co: Jelle.
Met IFR naar 3000 voet. GPS aan en IFR cancelen. Zo komen we in Gaya.
Geen eene berg onderweg om thegenaan te fliegn, zegt Michael.
Toch nog eens nalezen, zegt Jelle, of Van der Hoop zich soms bewust was van de Moesson en dus in oktober en november heeft gevlogen.

Gaya → Burnpur
Knuppel: Barend, co: Jelle.
Lichte weersverbetering. Via Giridih (touch&go) en Dhanbad naar Burnpur, een moderne industriestad. We landen bij prachtig weer met goed zicht.

Burnpur → Kolkata
Knuppel: Barend, co: ik.
Het goede weer was maar van korte duur. We vliegen dus weer IFR en komen bij Kolkata weer in de bekende IFR-molen terecht. Daar hadden we, qua fuel, niet op gerekend. Terwijl de wijzertjes, sorry: het wijzertje (het is maar een Fokker 7) steeds verder in de richting van de 5% gaat, stuurt de 'control' ons steeds verder het riet in. Als co neem ik mijn verantwoordelijkheid en schud de control wakker door 'another approach' aan te vragen. Dat werkt. Barend maakt het mengsel armer en armer. Met inderdaad 5% fuel landen we keurig op baan 19L, nadat Barend tot op het allerlaatste moment 2000 voet moest aanhouden. Dan nog zo'n 10 minuten wachten op de taxibaan voor landend, stijgend en kruisend verkeer. Uiteindelijk taxi to the gate, waar Barend om kwart voor vier de motor uitzet. Ondanks de enorme omwegen slechts 80 liter fuel per uur verbrand. Niet veel! Je mag vaker mengen, Barend.

naar boven

zaterdag 28 augustus
Kolkata - Thandwe

Kolkata → Barisal
Meteo: half bewolkt, zwakke zuid-zuidwesten wind, 29°C, zicht 4000 meter, heiig.
Knuppel: Barend, co: Jelle.
Hèhè, vandaag vliegen we eindelijk India uit. Op naar Bangladesh, Barisal. In alle vroegte, twintig over vijf, stijgen we op en landen om even over half zeven plaatselijke tijd in Barisal. Geen bijzonderheden onderweg.
Barisal, het Venetië van het Oosten, want het ligt in een uitgebreide delta van de … euh… Meghna, Ganges en meer rivieren. Dit alles heet de Golf van Bengalen, en dat is natuurlijk weer een bekendere naam. Straks naar Chittagong, dat is in Birma, al weer een ander land. Het begint op te schieten.

Barisal → Chittagong
Knuppel: ik, co: Michael.
Vlak voor we weer instappen, tikt iemand me op de schouder. Jelle.
'[chittagong] klinkt dan misschien wel oost-aziaties, vooral dat [-gongngng], maar als we in Chittagongng zijn, zijn we nog steeds in Bangngngladesh.'
'O.'
''t Is maar dat je 't weet.'
'Nou. Dank je.'
En even voor half tien stijgen we op naar Chittagong, Bangladesh. Alwaar we landen om twintig voor elf.

Chittagong → Sittwe
Meteo: licht bewolkt, matige westzuidwesten wind, 27°C, goed zicht.
Knuppel: ik, co: Michael
Over afwisselend landschap van kustlijnen en wat heivels. Heuvels.

Sittwe → Kyaukpyu
Knuppel: ik, co: Barend
Eindelijk weer eens stralend weer. Witte wolkjes in een blauwe lucht. We hebben er meteen weer zin in. Toch maar een kleine etappe, in afwijking van ons oorspronkelijke vliegplan. Kust met veel inhammen, landtongen en eilanden. Mooi.

Kyaukpyu → Thandwe
Knuppel: Barend, co: Jelle.
Een tochtje van 50 minuten langs de Burmese kust zuidwaarts.
Thandwe, vroeger Sandoway geheten. We blijven er twintig dagen plakken. Wat is er zo bijzonder aan Thandwe?
7 kilometer van Thandwe verwijderd ligt het Ngapalistrand, het beroemdste en meest toeristische strand in Birma. Het is 3 km lang en kijkt uit op de Indische Oceaan. Een blik op de plaatjes in de Reisgids zegt genoeg: witte stranden, blauw water, groene pallumbomen. Hadden we haast dan? Jelle en ik zwerven door de bergen; Michael en Barend liggen optstrand. Na voldoende bergen komen we bij hen liggen.

naar boven

zaterdag 18 september
Thandwe - Bangkok

Thandwe Mezin → Yangon Mingaladon
Meteo: half bewolkt, matige noordoosten wind wind, 30°C, 7000 meter zicht
Knuppel: Barend, co: Jelle
In ruim anderhalf uur naar Yangon, de hoofdstad. Ik besef dat de aantekeningen in dit logboek steeds korter worden.

Yangon Mingaladon → Ye
Na anderhalf uur vliegen we weer verder in dezelfde bezetting en hetzelfde weer. Ye is een korte naam en een klein vliegveld met een baan van 'gravel'. Drie uur vliegen, inklusief een kleine omweg, doordat we de kustlijn volgen en niet in een rechte lijn de zee oversteken. Even over half een landing te Ye. Lunch.

Ye → Bangkok
Knuppel: Jelle, co: ik
Een lange vlucht, deels over heuvel/bergachtig gebied met veel wouden en ook meren en rivieren. Opgestegen om ruim half drie, steken de we Birmees-Thaise grens over om tien voor drie. Kwart voor vijf landing te Bangkok; de zon staat al heel laag.

naar boven

maandag 20 september
Bangkok - Penang

Bangkok → Prachuap Khiri Khan
Meteo: half bewolkt, windstil, 25°C, zicht goed
Knuppel: ik, co: Michael
Bij het ochtendgloren - pchachtech - ingestapt en opgestegen: half zes. Eerst over de grooote stad Bangkok, dan over het min of meer platte land van Thailand, dan de kustlijn zuidwaarts volgend, over Hua Hin heen. Dan nadering & landing Prachuap Khiri Khan kwart over zeven.

Prachuap Khiri Khan → Chumphon
Knuppel: Jelle, co: Barend
Langs de oostkust zuidwaarts.

Chumphon → Surat Samui
Knuppel: Barend, co: Jelle
Slecht zicht, lichte regen. Over de zee naar een eiland voor de kust: Ko Samui.

Surat Samui → Songkhla
Meteo: weer goed zicht
Knuppel: Michael, co: Jelle

Songkhla → Penang
Knuppel: ik, co: Barend
We steken de landtong schuin over naar de westkust. Aan de andere kant ligt een eiland, met daarop Penang, een voor deze contreien groot vliegveld, met zowaar dynamic scenery. En… we zijn in Maleisië. Het laatste land vóór Indonesië. Het schiet eindelijk wat op.
Kwart voor vijf geland op Penang. Genoeg voor vandaag. We blijven hier een tijdje.

naar boven

maandag 4 oktober
Penang - Malakka

Penang → Ipoh
Meteo: half bewolkt, zwakke zuidoosten wind, 30°C, redelijk zicht
Knuppel: Michael, co: Barend
Vertrek tegen acht uur. Van het eiland weer naar het vasteland, een bergrugje over. Landing Ipoh om tien voor negen.
Nog 6 etappes, zucht Barend.

Ipoh → Kuala Lumpur
Meteo: gegevens verloren gegaan
Knuppel: Jelle, co: Michael
Ik heb de hele vlucht geslapen.

Kuala Lumpur → Malakka
Knuppel: Jelle, co: Michael
Daar blijft het toestel aan de grond. Reden: vanuit Nederland telegrafeert men ons dat het hoofdkwartier van Joeps Piknix, onze belangrijkste sponsor die tevens vrijwel alle organisatie in handen heeft, aan het verhuizen is. Men komt niet toe aan 'spelletjes in Loemboembia'.
Na ja, zegt Michael, eehn of thwee weeken wakantsie is ookh nicht verkehrt.
Ja, maar niet vijf etappes voor het einddoel, zeg ik.
Barend bromt wat en Jelle zwijgt fries.

Een of twee weken. Denken we. Het worden ruim vier maanden. Pas op 13 februari kiest onze Fokker weer het ruime sop.
Logboeken en brandstofverbruik hou ik niet meer bij hoor, zegt Barend, we hebben voldoende statistieken.
Waardoor dit reisverslag nog korter van stof zal worden, vrees ik.

naar boven

zondag 13 februari
Malakka - Batam

Knuppel: ik, co: Jelle
kort genoeg zo?

maandag 14 februari
Batam - Singkep

Knuppel: Barend, co: ik
Over de spreekwoordelijke archipel. Talloze eilanden en eilandjes in een blauwe zee, en wàt voor een blauw.
'Ick sou hier wel alltheit will'n blaivm,' zucht Michael.
'Ik niet,' klinkt het ineens uit drie andere hoofden tegelijk. Niemand die het tot nu toe hardop zei, maar nu we elkaar aankijken zien we het in onze ogen: heimwee naar grauw kou holland.
'Het is ook altijd hetzelfde liedje,' gromt Barend, 'eerst Joep en ik in Schotland, later jullie op IJsland, en nu hier wij met z'n allen boven Indië. Ben je lekker op weg, krijg je weer zin om trug te gaan.'
'Dat is reizen,' clicheet Jelle, 'het is vet om te vertrekken en cool om thuis te komen.'
'En zo filosoferen we naar Singkep,' besluit ik.
En later, buiten gehoorsafstand van Jelle en Michael:
'Barend, zullen wij van ons leven ooit nog eens in Melbourne aankomen?'
Hij kijkt me lang aan.
'Ik hoop het niet, mon Youp, ik hoop het niet.' Dan staart hij uit het raampje naar beneden, mij in raadsels latend.

naar boven

dinsdag 15 februari
Singkep - Bandar Lampung

Knuppel: Jelle, co: Barend
't Is stil aan boord. De tussenlanding op Palembang brengt hier weinig verandering in. Dan over een volstrekt plat landschap naar Bandar Lampung. Sumatra heet het hier. De bergen zijn ergens anders. Als we dan toch eindelijk bergen zien, op nog geen 30 minuten van Bandar Lampung, beginnen Michael en ik spontaan te jodelen.
Nog één etappe. Die doen we morgen.

naar boven

woensdag 16 februari
Bandar Lampung - Batavia

Knuppel: ik, co: Michael
Het is iets heiiger dan de afgelopen dagen, een lekkere 26°C, rustige noordwesten wind, half bewolkt. Om kwart over negen vliegen we.
Nog een eindje over land, dan een eind over zee, dan Java. Om kwart over tien is de grote luchthaven Soekarno in zicht, om half elf de stad Jakarta zelf. Sorry: Batavia.
Kwart voor elf: touch down. Probleemloos. We hebben deze landing wekenlang, maandenlang geoefend. En om elf voor elf staan we op de parking, en schakelen de motor uit.
We kijken elkaar aan. Men zucht.
'De gemengde gevoelens,' klinkt het uit de cabine. Dat was Barend.
'En thoch will ik noch wel eemm khaiken op Soekarno Hatta,' zegt Michael.
'Dat kan,' zeg ik, 'op de terugweg.'
Weer is het een tijdje stil. En hullie in de toren maar denken dat we de cutting engine checks aan het doornemen zijn.
'Tja. Batavia.'

'Kom. Ik ga de benen strekken.'
En de deur gaat open. Eén voor een rollen we naar buiten. En ik bedenk me hoe schril het kontrast is tussen onze aankomst en die van Van der Hoop. Geen hond hier die ons kent. Bangsa Belanda, denken ze hier, en gaan verder waarmee ze bezig waren.
'Nou, zullen we onszelf dan maar verwelkomen?' zegt Jelle.
'Hoe?'
'Lekker uit eten, lekker hotel, lekker ehh… hè? Nou, en een duik in de Javazee.'
Wij weten ook niks beters.
'Doen we.'

naar boven

donderdag 17 februari

Gisteren waren we net op tijd: vandaag mist. Mist! We wouwen naar Soekarno Hatta vliegen, maar dat wordt IFR en zien we zodoende niets van Batavia.
Maar het is wel een aardig tochtje; boven de mist is een fraaie wolkenlucht en het is heel spannend om IFR zònder ILS-instrumenten, in de mist een landing voor te bereiden op baan 25L van Soekarno. Maar het gaat fantastisch.
Eten, hotelletje, duik, ehh hè. Waarmee ons programma is afgewerkt, en wij de terugreis gaan voorbereiden. Morgen vangen wij aan.

naar boven

vrijdag 18 februari
Batavia - Singapore

Knuppel: ik, co: Michael
Regen! Tijd dat we naar het Zonnige Noorden gaan. IFR naar Palembang, vertrek uit Batavia (Bavaria, Joep?!) om ruim 9 uur; kwart voor 12 landing te Palembang. Raad eens: regen. Lunchpauze, dan door.

Knuppel: Jelle, co: ik.
Rond 1 uur vertrek, naar Singapore. Een iets andere route dus dan de heenweg; maar Barend wou hier nog 'ns langsgaan. Hadden we hier niet een tussenstop op weg naar Melbourne? (Thuis eens nakijken). Kwart over vier landing op Singapore Changi, theepauze. Plan: nog 1 etappe vandaag, naar Ipoh, Maleisië.

naar boven

zaterdag 19 februari
Singapore - Bangkok

Singapore → Ipoh → Hat Yai → Chumpong → Bangkok
Knuppel: ik, co: Barend.
Dat werd 'm dus niet. Na de thee hadden we geen zin meer, en besloten om zaterdag (vandaag dus) een lange dag te maken. Vroeg naar bed, en om kwart over 5 's ochtends al weer bij de kist. Ochtendschemer. Acht kleine oogjes. Ik en Barend, de ouwe rotten in het vak, nemen deze vlucht ter hand. De andere twee pitten in de cabine verder. Ze weten niet wat ze missen als we weer eens lekker over de bergen scheren van het Maleisisch Schiereiland.
Aankomst Ipoh half negen. Koffie. Ja, ze hebben hier gewoon koffie in zuid-oost-Azië, en we nemen het ervan. Dus om kwart voor tien verder met aan de:
Knuppel: Michael, co: Jelle.
Jawel. Michael is wakker en loodst de kist adembenemend over een volgend gebergte, voor we de vlakte naar Hat Yai (Songkla, dan wel Sengora ofwel Singala) bereiken. Thailand. Aankomst platform Hat Yai (bekend van de Melbourne-reis) om twintig voor twaalf. Lunchpauze.

Dan, om kwart voor 1, door naar Chumphong.
Knuppel: ik, co: Barend
Twintig voor vier te Chumpong. Licht middagmaal, en het vluchtplan indienen voor Bangkok.

Knuppel: Jelle, co: ik
Kwart voor vijf weer de lucht in, het vrolijkste daglicht is alweer geweest. De schemer valt snel in en het grootste deel, al vanaf half zes, vliegen we in het donker. Bangkok is een gigantise stad; lang voor we de luchthaven in beeld hebben, vliegen we al over de zee van lichtjes. Om half acht staan we eindelijk bij de gates van Bangkok Intl.
'Ha,' zegt Jelle, 'nu een lekkere thaise massage.'
Goed idee.

naar boven

zondag 20 februari
Bangkok - Yangon

knuppel: Jelle, co: Michael.
Volgens oud-vaderlandsch gebruik eerst naar de kerk - in dit geval een tempel - en de godheden onze aandacht geschonken. Dus pas rond 12 uur vertrek, naar Birma alias Myanmar. Yangon, wat Birmeser klinkt dan het koloniaal-engelse Rangoon. Hier geen regenwouden meer, het land wordt langzaam droger en hoger. Weer bergen. Nog droger. Wel een uitgestrekte delta van brede rivieren.
Aankomst Yangon kwart over vier. Gaan we nog verder? Weer door het donker? Neuh.

naar boven

maandag 21 februari
Yangon - Barisal

knuppel: Michael, co: ik
8.00 uur. Vertrek van Yangngonn Mingngaladonn. 10.25 tussenlanding te Manaung(ng). Want we moeten wèl weten dat we hier in een gezellig land als Birma zitten, en dat we vandaag nog allerlei formulieren dienen in te vullen, willen we verder mogen. Dus staan we een uur te prutsen in Birmese lettertekens, maar dan kunnen we toch door. Vijf over half een landen we te Akyab, wat tegenwoordig Sittwe heet.

Om kwart voor twee weer door. Michael aan de knuppel en Jelle aan de co. Dus dat wordt:
Akyab/Sittwe → Barisal (Bangladesh).
Onderweg maakt Michael een low pass over Cox's Bazar resp. Chittagong. Aankomst Barisal vijf voor half vijf. We zijn mogelijk wat gaar van de lange zit. Pauze tot morgen.

naar boven

dinsdag 22 februari
Barisal - Bareilly

Half acht. Nog niet eens. Michael staat al bij de kist te springelen als wij met onze slaperige koppen aan komen zetten. Hij zit al achter de knuppel als wij nog onze rek- en strekoefeningen doen in voorbereiding op de lange zit naar Burnpur, India. Barend doet de co-piloot. Tevens bereiden we ons voor op het vliegen over de grootste pannekoek ter wereld: India. Alles platt, zoals Michael zegt. Low pass over Jessore, kwart over acht. Landing Burnpur 10 voor 10. Koffie.

Half uurtje later weer op weg, knuppel: Michael nog steeds, co: ik.
Tien voor elf: low pass over Dhanbad. En ik moet mijn typering over India als pannekoek herroepen: zelfs uitkijken dat we niet tegen een heuvel cq berg opvliegen; het wolkenplafond hangt op 1000 voet. Vijf voor twaalf: Michael passt iets te low over de toren van Gaya, boem. In de herkansing doet-ie het honderd voetjes hoger en dat gaat goed.
Twintig over één: low pass over Varanasi. Twee uur precies: Phaphamau. Tien over twee landing te Allahabad. Hoogste tijd voor een broodje. Tandoori.

Kwart over drie: op naar Bareilly. Knuppel: ik, co: Jelle.
'Bareilly,' zegt Jelle, 'dat lijkt wel frans. "Bareilly-sur-Saône".
En Michael: '?'
Vijf voor vier: pass, niet low, over Fursatganj. Vijf voor half vijf: low pass over Lucknow. Vijf voor half zes: high pass over VOR Jalalabad. En dan wordt het al weer donker. Om zes uur landen we te Bareilly.
KLM 1925, kraakt de toren als gewoonlijk, turn next taxiway.
Wij op zoek naar een taxiway.
KLM 1925, turn next taxiway.
Geen taxiway.
KLM 1925, turn next taxiway.
Nouja, dan maar de berm in. En ik stuur de kist het schrale gras op, en we komen tot stilstand vlakbij een prachtige tempel. Goede gelegenheid om de goden maar eens te bedanken voor de behouden vaart tot nu toe.

naar boven

woensdag 23 februari
Bareilly - Rahim Yar Khan

Met de wierook nog in onze kleren kruipen we om acht uur weer in de kist. Michael achter de knuppel en ik naast Michael. We vliegen van Bareilly naar Ambala, als ik naar rechts kijk uit mijn copilotenraampje, zie ik in de verte de Himalaya. Pak mijn notitieblokje, en zet het op mijn verlanglijstje. Himalaya. Bhutan, Tibet, zoiets. Maar dan niet met deze Fokker met z'n 83 knoopjes.
Vijf voor half tien: low pass over Hardiwar. Tien voor tien: low pass over Sarsawa. Twintig over tien: Ambala, landing. Mooi op tijd voor de koffie.
Half uurtje later, Jelle knuppelt, Michael coot. Over Patiala (mooie naam trouwens) om twintig over elf. Kwart over twaalf: Bhatinda. Vijf voor half drie: Bahawalpur, landing te. Waarmee we de gigantische lap India overgestoken zijn en nu in Paki staan.

Zittende evenwel gebruiken wij de lunch, waarna wij om half vier nog maar een etappetje doen. Barend weer eens aan de knuppel, Michael aan de mic.
Rahim Yar Khan, dat is de naam van ons reisdoel voor vandaag. Als we er om 5 uur landen, nijgt de zon reeds ter kimme. De dagen mogen dan kort zijn hiero, het geeft wel mooi warm oranje licht op onze kist en op de instrumentenpanelen. Dat hebben ze in Nederland niet.

naar boven

donderdag 24 februari
Rahim Yar Khan - Ormara

Van kwart voor negen tot vijf voor elf, zo lang duurt ons tochtje van Rahim Yar Khan naar Nawabshah. Onderweg alweer aardig wat Zandbaq gezien…

Hier in Pakistanië en omstreken drinken ze een bepaald zwart goedje, dampend warm en flink gesuikerd. Het ziet er uit als zwartbruine poeder, dat in kokend water gegooid wordt, en vervolgens weer uitgezeefd. Om waqqer te blijven, zeggen ze. 'Qawa' heet het. Barend en Michael hebben er een paar tientallen kilo's van ingeslagen, voor thuis. Knuppels.

Vanuit de redelijk groene omgeving rond Nawabshah, hup zo Al-Zandbaq weer in, naar Karachi. Alwaar aankomst vijf voor een. Lunch, om twee uur weer verder.
Knuppel: Jelle, co: Barend. We verblijden onze ouwe 'vrienden' op Masroor Airbase met een touch and go, en gaan dan VFR langs de kust naar Ormara. Tien voor vier landing aldaar.

naar boven

vrijdag 25 februari

Bij gebrek aan kerk enzo, naar het vrijdaggebed.

zaterdag 26 februari
Ormara - Bushehr

Omdat het licht al zo vroeg uitgaat in deze streken, op deze breedte, gaan we maar eens vroeg op weg. Het is vijf over zes als ze in de hemel de eerste lichtknopjes beginnen aan te draaien. Met kleine oogjes en rillend in de ochtendkou kruipen we in de kist, Michael achter de knuppel en Barend naast hem. Motor starten en de kachel. Jelle en ik dutten door in de cabine, Barend en Michael proberen en lukken wakker te blijven met een fles qawa.
Hoe dan ook, voorlopig weer even VFR, langs de Pakistaanse en Perzische kust, tot pakweg Koeweit of iets van gelijke strekking, dan weer op GPS de binnenlanden van Perzië in, en verder naar Turkije. We hadden immers op de heenweg besloten om Iraq niet meer aan te doen, met zijn Kutvliegvelden die steeds ergens anders liggen dan ze zeggen.
Het eerstvolgende vliegveld echter dat wij nu zullen passeren is Pasni.
'Pasni, ik hou me plasni,' zegt Barend, 'landen, capt'n!'
Dat doet Michael dan maar. Nergens een boom, alleen maar zand. Dan gaat-ie daar maar tegenaan staan. Kwart over zeven. Qawa voor ons allemaal.
Kwartiertje later naar Gwadar. Barend en Michael wisselen stoelen. Half negen Gwadar. Tien voor twaalf Jask, Perzië. 'Wonder dat we zomaar van het ene land naar het andere kunnen vliegen,' zegt Barend, 'tussen landen die elkaar naar het leven staan.'
'Dat kommt,' zegt Michael, 'wir sind neutral.'
Wijselijk zwijgen. Zo wordt het middagmaal gebruikt. Om éen uur weer verder, Jelle knuppelend, ik coënd. Verder langs de zandige kust; rechts van ons interessante bergen in de verte.
Daunen, zegt Michael. Daunen? Duinen, zeg ik.
Om kwart voor drie Bandar Abbas. Waarmee we het lange oost-west-stuk hebben gehad en nu in de straat van Hormuz zijn - hier ongeveer begint de Perzische Golf.
Na de thee (çay) verder naar Busher. Michael bedient de knuppel en wil niet VFR langs de kust vliegen maar lekker over bergen, dan maar met de GPS aan. Best, jongen! Schneiden we meteen een stückie af. Wie wil de co zijn? Ik, zeg ik.
En we blijken er maar niet aan te kunnen wennen: gaan we na de thee nog een eindje vliegen, leggen we de laatste uurtjes in het donker af. Om half zes is de zon al onder maar is het nog pakweg anderhalf uur naar Busher. Was 'n glück das we de GPS bei uns haben. Om kwart voor zeven staan we op een donker platformpje wat ze hier General Aviation Parking noemen, hier in Busher.
'All met all was het ein lange dag, na?,' zegt Michael, 'mehr als twaalf oehr beschaft geweest.'
'Voortaan na de theepauze maar niet meer gaan vliegen,' opper ik.
'Maar dan missen we deze prachtige, midden-oostelijke zonsondergangen,' zegt Barend.
'Dan kijk je maar naar de zonsopgangen.'

naar boven

zondag 27 februari
Bushehr - Uromiyeh

Maar nee, Barend valt onmiddellijk weer in slaap als we de volgende ochtend in de kist zijn gekropen, Michael aan de knup, en ik ernaast. Het is net zes uur geweest, 't is vroeg, ik weet het.
Om vijf voor half negen bonzen we neer op Ahwaz en wordt Barend wakker. Nou ja, wakker… 'Waar zijn we?'
'Hilversum, baan 13,' zegt Jelle.
Koffie allemaal, twee voor Barend. Dan kruipt hij achter de knuppel 'om wakker te blijven'. Jelle als co.
Om negen uur zijn ook de tanks tjokvol, want we gaan een stuk van bijna 5 uren doen, naar Uro… Jelle? Uromiyeh, zegt Jelle.
Dank je.
Uromiyeh ligt, voor Verweggistaanse begrippen, dicht bij Turkije. In zekere zin naderen wij dus Europa al. In zéér ruime zin, zegt Jelle.
Dan volgt een tocht over bergen, die zijn weerga niet kent. 7000 voet, 8000 voet is niet genoeg, het Fokkertje moet full throttle en met een uitgekiend brandstof/luchtmengsel vreselijk zijn best doen om de volgende bergrug te halen; één keer moet Barend zelfs even om een berregie heen sturen door een zadel. En dan: sneeuw! Ja, sneeuw. Zó uit Al-Zandbaq de sneeuw in. We komen reeds noordelijker, dat is te merken, en het is nog steeds februari, dus winter.
'Wai bruiken niet mehr naar Aisland te gahn,' merkt Michael droogjes op tegen mij. Besneeuwde bergen zover het oog reikt. Dan, ver na enen, komt Uromiyeh binnen op de radio. Dat ligt op zo'n 4300 voet; zo'n 1400 meter…
Om bijna kwart voor twee landen we op baan 21 van Uromiyeh. Met het voornemen om dit plaatsje eens te ontdekken; wat staat erover in de Reisgids?
In de reisgids staat dat Uromiyeh ook bekend is als Urmia. En dat het de hoofdstad is van de Perzische provincie West-Azerbeidzjan. Zware sneeuwval belemmerde de reddingswerkzaamheden na een vliegtuigongeluk op 9 januari 2011. Zie je wel, die sneeuw. En dat het geen plaatsJE is, maar een universiteitsstad. En dat het aan het Urmiameer ligt. We gaan er kijken; het lijkt wel een zoutmeer. Nee, het IS een zoutmeer; het op een na grootste ter waereld.

We vliegen niet verder; confereren daarentegen in alle rust in ons hotel over de vanaf nu te volgen routes. Michael heeft op de kaarten al gezien dat westelijk van hier weer een gruwelijk gebergte ligt, zijn oogjes glimmen. Hemelsbreed en onder ideale omstandigheden ligt Van, in Turkije, 1 uur en 6 minuten van hier. Iedereen knikt zwijgend.
Maar daarna, zeg ik, daarna zou ik toch wel weer eens wat meer VFR willen vliegen, in plaats van op de GPS; dus van Van naar de Zwarte Zee (ja, wéér over een gebergte, Michael) en dan kustlijnen volgen en dan hebben we weer betere kaarten met wegen en rivieren enzo. Weer knikt iedereen zwijgend. Niemand heeft veel zin om op het laatste stuk terug in Europa nog grote avonturen te maken. We zijn ook al driekwart jaar van huis…

naar boven

maandag 28 februari
Uromiyeh - Samsun

Half acht. Koud! Klare hemel, zoals de fransen zeggen. Barend aan het stuur, ik aan de co. Heeft Michael alle gelegenheid om naar de bergen te kijken.
Hoe anders het zou lopen. Zitten we goed en wel op hoogte, krijgen we een partij slecht weer! Zware bewolking, regen, het zicht is soms slechts een hand voor de ogen. De kist rolt, giert, slingert, zwaait, stampt en gijpt en we zijn al blij dat er niet ergens een bergie in een wolk verstopt zit. Om twintig over acht vliegen we Turkije binnen. Ondanks de meteorologie buiten, is er binnen toch een soort opluchting merkbaar: dat enge ayatollahland zijn we uit. Vanaf nu kan het alleen maar beschaafder worden. En dat is voor ons hollanders wel prettig. Huh? zegt Michael. (Dat is duits voor 'huh'.)
Ondertussen vliegen de sneeuwvlokken om de raampjes en we ik moet als co zelfs een keer de landing intentions cancellen, want met deze combinatie van wolken en bergen zal de door de CT opgegeven nadering te riskant zijn. Uiteindelijk landen we veilig om 10 over 9 op baan 21 van Van, op 5474 voet; dat is een dikke 1800 meter.

Turkse Koffie. Dat doet ons goed. Hoewel we zo langzamerhand wel naar een hollandsch filterbakkie verlangen.
'You from Europe?' klinkt er ineens een stem. Naast ons tafeltje staat een naar het uiterlijk te oordelen west-europeaan - die hebben we lang niet meer gezien, west-europeanen.
We kijken elkaar aan. We from Europe?
'No. We go TO Europe,' zegt Jelle tenslotte.
'You go Europe?'
'Yes.'
'Can I go with you?'
Weer kijken we elkaar aan.
'Nô, det wits ik nog net,' zegt Jelle tenslotte. Of zoiets.
'Here, nobody go Europe. I want go home.'
Home. Daar raakt hij onze zwakke plek.
'O.K.'

Zodat hij een half uur later achter een van de raampjes plaatsneemt en we onderweg wel zullen zien hoe en wat.

Verder naar Erzurum. Piloot: Barend, co: Jelle.
Ik heb indertussen de tijd om uit te vinden dat onze nieuwe reisgenoot Herkki Salonen heet en - hoe kan het anders - uit Eskola in Finland komt, en daar ook graag naar terug wil. Zijn engels is echter zo gebrekkig en mijn fins is even weinig toereikend, dat de verdere toedracht duister blijft. Maar ach.
Het weer is intussen wat opgeknapt en we vliegen over een besneeuwde hoogvlakte, waarbij Barend af en toe een bergie ontwijkt. Behouden aankomst te Erzurum om half twaalf.
Lunch, en om half een weer verder. Ik aan de knuppel, Jelle ernaast.
Het wordt een onaangename vlucht. Het tocht nogal tussen de wolken en de lucht is - laat ik zeggen - wat onstabiel. Herkki ziet groen en geel, en 't is maar goed dat de raampjes van zo'n ouderwetse Fokker gewoon open kunnen om er iets uit te kunnen gooien.
De anderen zijn wel wat gewend. Toch is iedereen blij als ik de kist kan laten zakken tot 1500 voet boven zeenivo om de nadering op Trabzon te beginnen. We mogen dan wel vliegers zijn; met je beide benen op de grond, niet al te ver van NAP, is wel zo prettig. Om twee uur landen we te Trabzon en bestellen nieuwe dolma's voor Herkki in het restaurant.

10 voor 3 weer verder. Michael als piloot, Barend als co. VFR langs de Zwarte Zeekust westwaarts naar Samsun, het vliegveld heet Çarsamba, dat betekent 'woensdag'. Het Woensdrecht van Turkije, zegt Barend. Alwaar kwart voor vijf aankomst.

naar boven

dinsdag 29 februari
Samsun - Istanbul

Het is nog steeds geen woensdag, maar we gaan verder. Dikke mist, we moeten IFR. Naar Sinop. Twintig over negen aankomst. Koffiepauze, dan door naar Caycuma, wat zoveel lijkt te betekenen als thee-vrijdag. Twintig voor twaalf aldaar.
Tijdens de lunchpauze in de towercantine raken we aan de praat met wat towerers, die ons vertellen dat het nog zo'n kleine twee uur is naar Istanbul, pardon Stamboel, dan wel Constantinopel, nee, Byzantium.
'Aber das machen we doch effe,' merkt Michael met volle mond op.
Ja. Bromt Barend. Machen we.
Also maken we ons opnieuw opweg, nu naar Istanboel. We volgen de kust, tot er een doorgangetje zichtbaar wordt door het land. Jelle kijkt het even na: dàt is nou de Bosporus. We volgen de Bosporus, steken 'm schuin over eigenlijk en realiseren ons om vijf over half drie dat we Azië verlaten hebben en in Europa zijn. Gelukkig geldt hier in Turkije scheiding van moskee en staat, dus ze hebben vast wel wat drank te koop. Want we hebben wat te vieren, of niet? Bovendien moet Michael zijn rondjes nog geven.
Om tien voor drie raken de wielen van onze Fokker Europeesche Boodem, en tegen drieën staan we aan de gate. Vlak bij de tax-freeshop. Komt nu goed uit dat we Herkki bij ons hebben, als je Per Persoon mag inslaan. Juichend stort Herkki zich op de Finse Vodka, wij bekommeren ons om Paderborner en Grolsch.
Het bleef nog lang onrustig in hotel Yesilkoy.

woensdag 30 februari, donderdag 31 februari en vrijdag 32 februari

Er wordt - fysiek - niet gevlogen.

naar boven

zaterdag 1 maart
Istanbul - Constanta

We gaan verder Europa in. Tussen de bedrijven door hebben we de afgelopen dagen ook nog gewerkt: een plan gemaakt hoe thuis te geraken. We gaan de Donau stroomopwaarts volgen tot Regensburg, vervolgens zien we wel verder, hoe we, liefst VFR, Paderborn of zelfs Höxter-Holzminden bereiken.
Eerst naar Burgas, Bulgarije. Kwart voor acht vertrek. Prachtig, kalm weer. Langs de kust van de Zwarte Zee, die overigens gewoon blauw is. Kwart over negen landing op Burgas.

Na de koffie, rond tien uur verder naar Constanta, Roemenië. Ook hier ligt, ondanks begin maart, nog sneeuw op de hogere heuvelen.
Rond half twaalf kunnen we landen op Constanta, maar een Piper wil, ondanks herhaalde maning, maar niet van de baan af. Dus: KLM 1925, go around. Dan herhaalt zich hetzelfde met een Beechcraft. KLM 1925, go around. Eindelijk, tegen twaalven, staan we op de grond.

naar boven

zondag 2 maart
Constanta - Wenen

We volgen de Donau stroomopwaarts; het is hier nog winter: sneeuw)

Half elf aankomst op de parking van Belgrado.
Koffie en een broodje, en een uurtje later verder over de Donau. Dit alles zonder vluchtplan, gewoon 'departure to the north'. Dan in één ruk door naar Budapest.
Daar on final om kwart over twee. 1x go around en heel veel hold position op de taxiway wegens aanstormende boeings. Zodoende om 3 uur pas at the gate.
Tien voor vier - inmiddels regent het - vertrek naar Schwechat. Half zes - inmiddels stralende lucht met cumulus - aankomst Wenen Schwechat.

naar boven

maandag 3 maart
Wenen - Holzminden

Gisteren zijn we glad vergeten ter kerke te gaan en de rustdag in acht te nemen. Daarom eerst ff naar de vroegmis in één van de talrijke barokke kerken te Wien. Dan gezwind via Linz, Arnbruck, Grafenwohr, Hof-Plauen naar Erfurt. Van ons plan om de Donau stroomopwaarts te VFRren komt echter niets terecht, omdat tussen Wien en Linz de Donau steeds vaker verkeert in een sloot, (Graben, zegt Michael; Rinne, zegt Jelle; Oja, zegt Herkki. O ja? zegt Jelle) zoals er in de scenery talloze zijn. Dan wentelen we ons vertrouwen op de Autobahn, want die zal toch wel minder subjektief zijn weergegeven. Denken we. Helaas: zelfs Autobahn eindigt op een meest afgelegen T-splisting in een groene wei, of verandert in een grijze streep, waarvan er, zoals van Ojat, talloze in de scenery zijn.
Wat er wel is: sneeuw. Gelukkig alleen op de grond, en alleen op de hogere vlaktes. Niet in de dalen en godzijdank niet meer in vlokvorm langs onze raampjes suizend. Maar wat willen we ook; 't is maart. Maaliskuu. Oja.
Het baantje van Arnbruck was heel kort, betrekkelijk smal en gelegen tussen betrekkelijk hoge bomen. De vering van de Fokker kreeg werk te doen.
Enfin, om half vijf 's middags staan we op Erfurt. Wat doen we? Dóór, en tegen de avondschemer op Höxter-Holzminden, preciezer: Brenkhausen, exacter: de Räuschenberg aankomen? Volgens de vliegplanner is het een drie kwartier naar Kassel, dan nog een half uurtje naar Paderborn. We kunnen ook rechtstreeks van Kassel naar de Räuschenberg. We kunnen ook…-
'Erst mal nach Kassel.' hackt Michael den Knohp dohr.
Hij vliegt, ik ben co. Om vijf uur stijgen we op. Deels Autobahn volgend, en als die weer eens ophoudt, de GPS. Tien voor zes touchdown op Calden.

'Na…' zegt Michael.
'Wel…,' zeg ik.
'Je wou graag nog even met Michael alleen zijn,' zegt Jelle. 'Huur een Piper Cub en breng 'm naar huis.'
Machen we.

Om half zeven taxi ik een hangar uit en het platform op met een mooie gele Piper Cub.
'Willst du noch einmal mein Ko sein,' vraag ik Michael. Vooral het woord Parking kan hij zo mooi. Maar dat zal hij niet meer hoeven uitspreken: op Höxter is alleen gras.
De anderen nemen afscheid van Michael en bedanken hem voor zijn onmisbare bijdragen. Das ist ganz wiederseits, vindt Michael. Vier paar vochtige ogen. Alleen Herkki niet. Die denkt: missä olemme?
En nu hoop ik dat ik de Piper Cub zonder brokken kan besturen, na maanden en maanden, ja driekwart jaar, alleen maar Fokker gevlogen te hebben.

Vijf voor zeven, toch wel wat zweet in m'n handen, take-off van Calden. VFR naar Höxter cq Räuschenberg, in avondstemming. Niet naar het park bij Michael z'n huis, hij wil geen gedonder meer met de buren.
Af en toe moet de GPS wel aan, want ook de onvolprezen Aralkaart van 1:400 000 blijkt nog te grofschalig. Enfin, om kwart over zeven maak ik een niet al te goede landing op het asfaltbaantje op de Räuschenberg, en net wil Michael voor de laatste maal Clear Of The Runway zeggen, als het kistje vreselijk begint te slingeren en op z'n kant eindigt, half op, half naast de baan. We klimmen uit het bovenluik dat ooit een zijdeur was, schudden de overblijfselen van ons af, en kijken het hele geval eens aan. Die is niet meer te gebruiken. We slepen de resten hout, textiel en metaal de baan af.
'Klihr of de Rönnwäi!' zucht Michael.

We nemen een taxi naar Holzminden. Tien voor acht is Michael thuis, en ik zijn gast. Hij haalt wat biertjes en een hapje bij de Imbiss, en met onze jassen aan zitten we op zijn veranda nog lang naar het vallen van de avond te kijken. Ry Cooder, Dark Was The Night, op de achtergrond.

naar boven

dinsdag 4 maart
Holzminden - Rotterdam

Als ik wakker word heeft Michael al naar Kassel gebeld en Barend en Jelle verteld van de brokken. Een oorverdovend gelach aan de andere kant van de lijn. Ook heeft-ie al een bak troost gezet zoals alleen de duitsers dat kunnen. Hij vertelt dat Barend en Jelle naar Paderborn-Haxterberg zullen vliegen en dat ik dus alleen maar de trein naar Paderborn hoef te nemen. Hij bringt me no do Bahnhof. Twee paar vochtige ogen.
'Na. Bis nächstes Mal!'

Zodoende heb ik de trein van kwart voor tien en rij via Godelheim, Brakel en Bad Driburg naar Paderborn, alwaar in de buitenwijken een grasbaantje ligt, geheten Haxterberg, waarop een Fokker VII prima kan landen. En dat zie ik 'm doen, met Jelle achter de knuppel.

Ik heb al koffie op - en wàt voor - maar Barend en Jelle zijn wel toe aan een bakkie. Dus machen we noch eemm pause in de zon; 't is fair weather zoals de fransen zeggen. Om elf uur vertrekken we weer, Jelle stuurt, Barend leest kaart, ik verveel me. O nee, Herkki is er ook nog, ik vertel hem van mijn avonturen. O nee, hij spreekt bijna geen engels, en ik bijna geen fins. Dus verveel ik me. We vliegen over het noordelijk deel van het Ruhrgbied pal westwaarts, op zoek naar de Rijn. Om dan later VFR naar Rotterdam te kunnen vliegen. Aan de Rijn ligt een allerschattigst grasveldje: Romerwardt, alwaar we landen fürs Mittagessen. Volgens de vluchtplanner zijn we nu een uur vliegen van Rotterdam af.
'Romerwardt?' zegt Barend tussen twee happen brötchen door, 'dat is Wesel, man.'

Barend knuppelt z'n laatste stukkie naar Rotterdam, ik staat 'm bij. Kwart over een start Barend de motor en stijgen we op.
Even over half twee: Lobith. 13:41 Nijmegen. 13:45 Ewijk. 13:52 Tiel. Joeperveld is al helemaal overwoekerd. We volgen even A15, spoorlijn en Linge, maar keren dan toch terug naar de Waal. Het weer is zeer wisselvallig: buien, dan weer helder zicht. Binnen in de kist is het wat stil. 14:07 Gorcum. Onweer in de verte, recht voor ons. 14:12 radiocontact met Rotterdam Tower. 14:15 Regen en turbulentie. 14:20 Landing clearance. 14:26 Touchdown. Het is druk op de taxibanen, we wachten enige tijd in hold position (caution other traffic). Uiteindelijk taxiën we dan naar Parking; 14:37 motor uit. Het regent. Net als bij vertrek, een dikke negen maanden geleden.
Barend zucht heel diep. 'Nou. Dat was 'm dan.' Hij kijkt niet vrolijk.
Ook Jelle is stil. Herkki denkt: missä olemme?

Traditiegetrouw een maaltijd in het restaurant, doppertjes-worteltjes. Na de vlaflip zegt Barend: Wel…
Jelle staart in de verte en mompelt: Tja…
'Je wou graag nog even met Barend alleen zijn,' zeg ik tegen Jelle. 'Neem een taxi en breng hem naar huis.'
Hij knikt woordeloos.

Dan veroorloven Herkki en ik ons een suite in Best Western Hotel van Rotterdam Airport.

naar boven

woensdag 5 maart
Rotterdam - Joeps Gras (Emmen)

Elf uur. Jelle is met kleine oogjes terug bij de kist.
Mohge, Jelle. Goed geslapen?
Hm.
En we beginnen aan de voor hem laatste etappe, die hij zelf graag wil vliegen.
Het weer: koude, heldere lucht met lichte bewolking, stevige noord-westenwind.
We volgen A20 en A12 naar Het Gooi, vandaar VFR over de randmeren naar de noordwestkust der polders (11:45). 11:51 Lelystad. 12:00 Noordoostpolder. 12:10 Tjeukemeer. Ha, zegt Jelle, de Tsjûkemar! Morgen weer paling vissen!
12:13 De Jouwer. 12:15 It Hearrenfean. 12:28 Touchdown op baan 26 van Drachten. Het veldje ligt er verlaten bij; ondanks dat het woensdagmiddag is, is de kantine gesloten. Drachten zelf is net wat te ver om te lopen - Fryske Peallen ook trouwens. De fiets van Jelle staat echter nog steeds achter de vandaag onbemande tower. We zitten een tijdje in de zon uit de wind en dat is best uit te houden. We delen overgebleven broodjes en bronwater uit Holzminden en babbelen wat over de voorbije maanden. Alleen Herkki denkt: missä olemme? Tenslotte staat Jelle op: 'Nô, ek gae maer eans op hûs ta.' Of zoiets. We vallen elkaar in de armen, zeggen tot een volgende keer, dan hijst Jelle z'n rugzak om en bindt de overgebleven onderweg opgeduikelde koloniale waar op z'n pakjesdrager.
Hoi!
Hoi!
Dan stappen Herkki en ik ook maar weer in. Kwart over twee.
14:34 Beilen. Kruisen A28 en spoorlijn Assen-Hoogeveen. Verrassend snel doemt Emmen op aan de horizont, de nieuwe basis van Joep is makkelijk te vinden: de N381 kruist de N34, daar rechtsaf en vrijwel direkt landen parallel aan de weg. Joeps Gras is niet voor niets verhuisd: er is een tot tower omgebouwde graansilo, een woonhuis èn, iets verderop, een schuur! Daar kan ik m'n kistje stallen! Ruimte genoeg voor een klein vliegtuig om te landen, zo ook voor deze Fokker. Alleen… na het neerkomen kom ik iets te dicht langs een boom: krak zegt de rechtervleugel. Welkom thuis. Tien voor drie.
We stappen uit en bekijken de zaak. Die is nog wel te gebruiken, maar moet wel eerst gerepareerd. Maar dat is van later zorg.
Missä olemme? vraagt Herkki.
Kotona, zeg ik.

naar boven